Ünlü söz
“İnsanları sınırda öldürtmeye götürmek söz konusu olduğunda para her zaman bulunur; onları kurtarmak gerektiğinde ise para kalmaz.”
— Voltaire (1694 – 1778)
Fransızca aslı
On en trouve [l'argent] toujours quand il s'agit d'aller faire tuer des hommes sur la frontière: il n'y en a plus quand il faut les sauver.
Ne anlatıyor?
Voltaire bu sözüyle, devletlerin ve toplumların önceliklerindeki derin çelişkiyi gözler önüne serer. Savaş, seferberlik ve askerî harcamalar için neredeyse sınırsız kaynak ayrılırken, aynı kararlılık insan hayatını korumak, acıyı dindirmek veya yoksulluğu hafifletmek söz konusu olduğunda gösterilmez. Bu gözlem, yalnızca 18. yüzyıl Fransa'sına özgü bir eleştiri değil, günümüzde de yankı bulan evrensel bir tespittir: Bütçe tartışmalarında savunma harcamaları çoğu zaman sorgulanmadan onaylanırken, sağlık, eğitim ve sosyal yardım alanlarındaki harcamalar sürekli gerekçelendirilmek zorunda bırakılır.
Voltaire burada "para bulma" meselesini bilinçli olarak ahlaki bir çerçeveye oturtur. Öldürmek için kaynak yaratmanın kolaylığı ile yaşatmak için kaynak yaratmanın zorluğu arasındaki uçurum, ona göre bir yönetim ve değerler sorunudur. İfadedeki alaycı ton, sözün eleştirel gücünü artırır; Voltaire, okuru bu çelişkiyi fark etmeye ve sorgulamaya davet eder. Söz, devlet aklının ve kamu politikalarının insan hayatına verdiği değerin tutarlı olup olmadığını düşünmek için güçlü bir başlangıç noktasıdır.
Hangi bağlamda söylendi?
Voltaire'in 1770-1772 yılları arasında yayımladığı "Questions sur l'Encyclopédie" adlı eserinin "Charity" (Hayırseverlik) maddesinde yer alır. Eser, Diderot ve d'Alembert'in Ansiklopedisi'ne eleştirel bir katkı niteliğindedir; Voltaire burada dönemin dinî, toplumsal ve siyasi kurumlarını sorgulayan kısa denemeler kaleme almıştır. "Charity" maddesinde, Hıristiyan hayırseverlik anlayışı ile devletlerin savaş politikaları arasındaki tutarsızlığı tartışır.
Kaynak
- Eser: Questions sur l'Encyclopédie (1770)
- Künye: "Charity" (1770)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Voltaire
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Ahlak bütün insanlarda aynıdır, öyleyse Tanrı'dan gelir; ibadet ise farklıdır, öyleyse insanların eseridir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Derler ki Tanrı her zaman büyük taburların yanındadır.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Genel olarak yönetme sanatı, yurttaşların büyük bir bölümünden alınabilecek en çok parayı alıp bir başka bölüme vermekten ibarettir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Eski Romalılar, vahşi hayvanları dövüştürmek için mimari harikalar inşa ediyorlardı.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Bekâretin bir erdem olabileceğini hayal etmiş olmak, insan ruhunun boş inançlarından biridir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Yalnızca erdemli insanların dostları vardır.”
— Voltaire (1694 – 1778)