Ünlü söz
“Neredeyse hepimiz, kızlarla biraz taşkınlık yapan genç subaylarla karşılaşan ve onlara öfkeyle "Baylar, size verdiğim örnek bu mu?" diyen doksan yaşındaki o yaşlı generale benzemiyor muyuz?”
— Voltaire (1694 – 1778)
Fransızca aslı
Ne ressemblons-nous pas presque tous à ce vieux général de quatre-vingt-dix ans, qui, ayant rencontré de jeunes officiers qui faisaient un peu de désordre avec des filles, leur dit tout en colère: "Messieurs, est-ce là l'exemple que je vous donne?"
Ne anlatıyor?
Voltaire bu cümlede insanların kendi geçmişlerini unutarak başkalarına öğüt verme eğilimini mizahi bir örnekle anlatır. Doksan yaşındaki general, gençliğinde muhtemelen benzer hatta daha aşırı davranışlarda bulunmuş olsa da, genç subayları taşkınlıkları yüzünden azarlar ve kendini hiç öyle davranmamış gibi bir ahlak örneği olarak sunar. Bu tutum, yaş ilerledikçe kişinin kendi hatalarını yumuşatması ya da unutması ve yeni kuşaklara karşı katılaşması anlamına gelir.
Sözün altında insan doğasına ilişkin bir ironi yatar: İnsanlar kendi deneyimlerinden ders almak yerine çoğu zaman o deneyimlerin sorumluluğunu üstlenmeden başkalarına ders vermeye kalkarlar. Gençlikte yapılan hatalar, yaşlılıkta birer öğüt konusuna dönüşür; ancak bu öğütler, veren kişinin kendi geçmişini olduğu gibi hatırlamadığı için zayıf ve inandırıcılıktan uzaktır.
Voltaire'in bu gözlemi bugün de tanıdık bir insani tutuma işaret eder: Her kuşak, kendi gençlik döneminin taşkınlıklarını unutup sonraki kuşakları yargılamaya eğilimlidir. Söz aynı zamanda ahlaki otoritenin ve örnek olma iddiasının ne kadar kırılgan olabileceğini gösterir; insan, başkalarına öğüt verirken önce kendi geçmişiyle yüzleşmeli ve tutarlılık aramalıdır.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Voltaire'in 1764'te yayımlanan Dictionnaire philosophique portatif adlı eserinin "Character" (Karakter) maddesinde yer alır. Voltaire, bu maddede insan karakteri ve davranışlarındaki tutarsızlıkları ele alır; verdiği örnekle yaşlıların gençlere yönelik ahlaki eleştirilerindeki ikiyüzlülüğü mizahi bir dille gösterir.
Kaynak
- Eser: Dictionnaire philosophique portatif (1764)
- Künye: "Character" (1764)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Voltaire
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Ahlak bütün insanlarda aynıdır, öyleyse Tanrı'dan gelir; ibadet ise farklıdır, öyleyse insanların eseridir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Hakikati çok severim, ama şehitliği hiç sevmem.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Boşanma muhtemelen aşağı yukarı evlilikle aynı tarihe dayanır. Yine de sanırım evlilik birkaç hafta daha eskidir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Eski Romalılar, vahşi hayvanları dövüştürmek için mimari harikalar inşa ediyorlardı.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Sıkıcı tür hariç, bütün türler iyidir.”
— Voltaire (1694 – 1778)
“Yalnızca erdemli insanların dostları vardır.”
— Voltaire (1694 – 1778)