“Tanrı olmasaydı, onu icat etmek gerekirdi.”

Voltaire'in en çok alıntılanan sözlerinden biri olan bu cümle, yalnızca bir inanç ifadesi değil, toplumsal ve ahlaki düzen üzerine bir akıl yürütmedir. Voltaire burada Tanrı'nın var olup olmadığını tartışmaktan çok, Tanrı fikrinin insan toplumu için ne anlama geldiğini sorgular. Ona göre adalet, ahlak ve toplumsal bağlar, yüksek bir düzen fikrine ihtiyaç duyar. İnsanlar yalnızca yasalarla ya da ceza korkusuyla değil, aynı zamanda kendilerini aşan bir düzenin varlığına inanarak da bir arada yaşarlar.

Bu söz, Voltaire'in ateist olmadığını, ancak dine ve kilise kurumuna mesafeli bir deist olduğunu gösterir. Tanrı'yı bir dogmalar bütününün değil, evrenin düzenini açıklayan aklın konusu olarak görür. Söz, aynı zamanda tehlikeli bir ironiyi de içinde taşır: Tanrı fikri toplumsal düzen için o kadar vazgeçilmezdir ki, eğer yoksa bile insanlık kendiliğinden böyle bir fikir üretmek zorunda kalacaktır.

Bu cümle, Voltaire'in 10 Kasım 1770 tarihli 'Üç Sahtekâr Kitabının Yazarına Mektup' adlı şiirsel metninde yer alır. Voltaire burada ateizmi ve materyalizmi tartışırken, inançsızlığın toplumsal sonuçlarına karşı bir sav geliştirir.