Ünlü söz
“Bütün sanat ahlak dışıdır.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
İngilizce aslı
All art is immoral.
Ne anlatıyor?
Wilde bu kışkırtıcı sözüyle sanatın ahlak kurallarına göre yargılanamayacağını ve yargılanmaması gerektiğini dile getirir. Ona göre sanatın amacı öğretmek, ahlaki ders vermek ya da toplumu iyileştirmek değildir. Sanat, kendi varoluş amacını yalnızca güzellikte ve anlatım gücünden alır. "Ahlak dışı" ifadesi burada kötülüğü övmek anlamında değil, ahlaki sınıflandırmanın dışında kalmayı anlatır; sanat ne ahlaklıdır ne de ahlaksızdır, çünkü ahlak onun işi değildir.
Bu düşünce, dönemin Viktorya çağı İngilteresi'nde yaygın olan sanattan ahlaki fayda bekleme eğilimine karşı bir başkaldırıdır. Wilde, estetizm akımının bir temsilcisi olarak sanatı din ve ahlaktan ayırmayı, ona özerk bir alan tanımayı savunur. Bu yüzden söz, hem sanatçıya hem de izleyiciye, yapıtları ahlaki kalıplarla suçlamaktan vazgeçme çağrısıdır.
Bugün bu yaklaşım, edebiyatta, resimde ya da sinemada rahatsız edici temaları ve karakterleri işleyen yapıtların değerinin, ahlaki yargılarla değil estetik ve anlatısal ölçütlerle tartışılması gerektiği düşüncesini destekler.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz de "Intentions" (Niyetler, 1891) adlı deneme derlemesinden alınmıştır. Derlemedeki denemelerde Wilde, sanat eleştirisinin ahlaki ölçütlerden kurtarılması gerektiğini işler. "Bütün sanat ahlak dışıdır" ifadesi, kitabın genel tezini en kısa ve en çarpıcı biçimde özetleyen cümlelerden biridir. Wilde, bu sözüyle dönemin ahlakçı sanat anlayışına bilinçli bir meydan okuma yapar.
Kaynak
- Eser: Intentions (1891)
- Künye: Intentions (1891)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Oscar_Wilde
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Söyle bana, onunla [Max Beerbohm] yalnız kaldığında Sfenks, yüzünü çıkarıp maskesini mi gösteriyor?”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
“Psikoloji bir bilim olarak emekleme çağındadır. Sanatın hatırına, umarım hep öyle kalır.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
“Walt Whitman'ın öpücüğü hâlâ dudağımda.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
“Deneyim, insanların hatalarına verdikleri isimdir.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
“Nihai ifşaat şudur ki, yalan söylemek, güzel ve gerçek olmayan şeyler anlatmak, sanatın asıl amacıdır.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)
“Ve nihayetinde, moda nedir? Sanatsal açıdan bakıldığında, genellikle o kadar dayanılmaz bir çirkinlik biçimidir ki onu her altı ayda bir değiştirmek zorunda kalırız.”
— Oscar Wilde (1854 – 1900)