
Napoleon Sarony / Adam Cuerden · Public domain · kaynak
Oscar Wilde kimdir?
Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde, 16 Ekim 1854'te Dublin'de doğmuş İrlandalı oyun yazarı, romancı, kısa öykücü ve şairdir. İğneli üslubuyla geç Victoria dönemi Büyük Britanya'sının en başarılı ve ünlü yazarları arasına girmiştir. Yaşamının ilerleyen döneminde bir dava sonucu fiili livata ve ahlaksızlıktan suçlu bulunarak büyük bir düşüş yaşamış, doğduğu çevreyle tam bir zıtlık içinde Paris'te fakir bir otel odasında hayatını kaybetmiştir.
Babası İrlanda'nın tanınmış göz cerrahlarından Sir William Wilde, annesi ise başarılı bir yazar ve genç İrlandalı devrimcilere örnek gösterilen şair Jane Francesca Wilde'dı. Babası 1864'te tıp bilimine hizmetleri nedeniyle şövalye unvanı almıştı. Aile, Haziran 1855'te lüks bir bölgeye taşındı. Annesi burada cumartesi akşamları Sheridan Le Fanu, Samuel Lever, George Petrie, Isaac Butt ve Samuel Ferguson gibi dönemin önemli isimlerini ağırladığı toplantılar düzenlerdi. Wilde dokuz yaşına kadar evde eğitim gördü, ardından Portora Kraliyet Okulu'na kaydoldu.
Portora'dan mezun olduktan sonra 1871'den 1874'e kadar Dublin'deki Trinity Koleji'nde öğrenim gördü. Bu dönemde edebiyata ve estetiğe yönelik ilgisi belirginleşmeye başladı. Trinity'deki eğitiminin ardından eğitimine devam ederek dönemin entelektüel çevrelerinde kendine yer edindi. Estetik akımın etkili bir temsilcisi olarak sanatın toplumsal ahlaktan bağımsız olması gerektiğini savunan görüşleri ve gösterişli kişisel üslubuyla tanınmaya başladı.
Oscar Wilde, edebiyat kariyeri boyunca şiir, roman, öykü, deneme ve tiyatro oyunları gibi farklı türlerde eserler verdi. Nükteli ve eleştirel anlatımıyla Victoria dönemi toplumunun ikiyüzlülüklerini, toplumsal normlarını ve ahlak anlayışını ustalıkla hicvetti. Oyunları sahne sanatına getirdiği zarif diyaloglar ve toplumsal eleştirilerle dönemin tiyatro seyircisi üzerinde kalıcı bir etki bıraktı.
Yaşamının son döneminde açılan bir dava sonucunda fiili livata ve ahlaksızlık suçlamalarıyla yargılandı ve suçlu bulundu. Bu mahkûmiyet, onun toplumsal konumunu ve itibarını büyük ölçüde yitirmesine yol açtı. Cezasının ardından doğduğu ortamdan tamamen uzaklaştı ve 30 Kasım 1900 tarihinde Paris'in 6. bölgesinde, yoksulluk içinde bir otel odasında öldü.
Oscar Wilde, ardında bıraktığı eserler ve dönemin değerlerine yönelttiği eleştirel bakış açısıyla edebiyat tarihinde iz bırakmış; estetik kuramı, zekâ dolu dili ve toplumsal hicivleriyle sonraki kuşakları etkilemeye devam etmiştir.
Biyografi, Vikipedi ve Wikidata bilgilerinden yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Oscar Wilde sözleri (138)
“Ve aşağı, uzun ve sessiz sokağa, Gümüş sandaletli ayaklarıyla şafak, Korkmuş bir kız gibi süzüldü.”
“Vaktinde uyarıl, James ve benim gibi anlaşılmaz kal: büyük olmak yanlış anlaşılmaktır.”
“Bir şey, bir insan onun uğruna öldü diye mutlaka doğru olmak zorunda değildir.”
“Dürüst vergi mükellefi ile sağlıklı ailesi, filozofun kubbe gibi alnına kuşkusuz sık sık alayla bakmış ve altında uzanan manzaranın tuhaf görünümüne gülmüştür. Onun kim olduğunu gerçekten bilselerdi, titrerlerdi. Çünkü Chuang Tsǔ yaşamını, büyük Eylemsizlik öğretisini yaymaya ve her şeyin yararsızlığını göstermeye adamıştı.”
“Ve nihayetinde, moda nedir? Sanatsal açıdan bakıldığında, genellikle o kadar dayanılmaz bir çirkinlik biçimidir ki onu her altı ayda bir değiştirmek zorunda kalırız.”
“Bugünlerde Amerika'yla gerçekten her şeyimiz ortak; dil hariç elbette.”
“Sanırım bütün çekici insanlar şımartılmıştır. Çekiciliklerinin sırrı budur.”
“Öğüt vermek her zaman saçma bir iştir, ama iyi öğüt vermek kesinlikle ölümcüldür.”
“Sanatı ne kadar incelersek, doğaya o kadar az değer veririz. Sanatın bize gerçekten gösterdiği şey, doğanın tasarımdan yoksunluğu, tuhaf kabalıkları, olağanüstü tekdüzeliği ve büsbütün tamamlanmamış halidir.”
“Sanat kendi mükemmelliğini kendi içinde bulur, kendi dışında değil. O, hiçbir dışsal benzerlik ölçütüyle yargılanamaz. O, aynadan çok bir peçedir.”
“Bütün sanat ahlak dışıdır.”
“Aslında o kadar da çirkin değil; yeter ki gözlerini kapatsın ve ona bakmasın.”
“Aşkın gizemi, ölümün gizeminden daha büyüktür.”
“Ölüm çok güzel olmalı. Yumuşak kahverengi toprakta yatmak, başının üzerinde salınan otlarla, sessizliği dinlemek. Dünü olmamak, yarını olmamak. Zamanı unutmak, hayatı affetmek, huzur içinde olmak.”
“Bütün dehamı hayatıma koydum; eserlerime yalnızca yeteneğimi koydum.”
“[Bernard Shaw hakkında] Mükemmel bir adam: hiç düşmanı yok ve dostlarından hiçbiri onu sevmiyor.”
“Bütün sistemleri bir cümlede, bütün varoluşu bir özdeyişte özetledim.”
“Civcivleri yumurtadan çıkmadan önce sayanlar çok akıllıca davranırlar, çünkü civcivler o kadar saçma sapan koşuşur ki onları doğru saymak imkânsızdır.”
“Büyüleyici olmaktansa sürekli bir gelire sahip olmak daha iyidir.”
“Söyle bana, onunla [Max Beerbohm] yalnız kaldığında Sfenks, yüzünü çıkarıp maskesini mi gösteriyor?”
“Şimdiki zamanı mevcut olan tek şey sayan kişi, yaşadığı çağ hakkında hiçbir şey bilmez.”
“Psikoloji bir bilim olarak emekleme çağındadır. Sanatın hatırına, umarım hep öyle kalır.”
“Walt Whitman'ın öpücüğü hâlâ dudağımda.”
“Dua asla yanıtlanmamalıdır: yanıtlanırsa dua olmaktan çıkar ve yazışmaya dönüşür.”
“Sevgiyi kalbinde yaşat. Sevgisiz bir hayat, çiçeklerin solduğu güneşsiz bir bahçe gibidir. Sevmenin ve sevilmenin bilinci, hayata başka hiçbir şeyin getiremeyeceği bir sıcaklık ve zenginlik katar.”
“Tehlikeli olmayan bir fikir, fikir olarak adlandırılmaya bile değmez.”
“Modern suçun kaynağı günah değil, açlıktır.”
“İlk kadehten sonra her şeyi olmasını istediğiniz gibi görürsünüz. İkinci kadehten sonra her şeyi olmadığı gibi görürsünüz. Sonunda her şeyi gerçekte olduğu gibi görürsünüz ve bu, dünyadaki en korkunç şeydir.”
“Britanya halkının dörtte üçüyle her konuda aynı fikirde olmamak, akıl sağlığının ilk unsurlarından biri, tüm ruhsal şüphe anlarındaki en derin tesellilerden biridir.”
“Ayrıca büyük bir keyifle, bir kır evinde bir akşam ev sahibine gününü zorlu bir edebi çalışmayla geçirdiğini söylediğini; ne yaptığı sorulduğunda ise şöyle dediğini aktardı: "Bütün sabah şiirlerimden birinin provası üzerinde çalıştım ve bir virgül çıkardım." "Peki öğleden sonra?" "Öğleden sonra – şey, onu tekrar yerine koydum."”
Ona ait olmadığı hâlde atfedilen sözler
Aşağıdaki sözler sık sık Oscar Wilde adına paylaşılır, ancak kaynaklarına göre ona ait değildir.
“Düşmanlarını her zaman affet; hiçbir şey onları bu kadar rahatsız etmez.”
İngilizce: Always forgive your enemies; nothing annoys them so much.
“Neden böyle çağdaşlarla doğdum?”
İngilizce: Why was I born with such contemporaries?
“Her şeyi bilecek kadar genç değilim.”
İngilizce: I'm not young enough to know everything.
“Çalışmayı severim: beni büyüler. Saatlerce oturup ona bakabilirim.”
İngilizce: I like work: it fascinates me. I can sit and look at it for hours.
“Yanılsama, tüm hazların ilkidir.”
İngilizce: Illusion is the first of all pleasures.
“Kendin ol. Diğer herkes zaten kapatılmış.”
İngilizce: Be Yourself. Everyone Else Is Already Taken.
“İrlandalı bir centilmen, gayda çalabilen ama çalmayan kişidir.”
İngilizce: An Irish gentleman is someone who can play the bagpipes but won’t.