
Napoleon Sarony / Adam Cuerden · Public domain · kaynak
Oscar Wilde kimdir?
Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde, 16 Ekim 1854'te Dublin'de doğmuş İrlandalı oyun yazarı, romancı, kısa öykücü ve şairdir. İğneli üslubuyla geç Victoria dönemi Büyük Britanya'sının en başarılı ve ünlü yazarları arasına girmiştir. Yaşamının ilerleyen döneminde bir dava sonucu fiili livata ve ahlaksızlıktan suçlu bulunarak büyük bir düşüş yaşamış, doğduğu çevreyle tam bir zıtlık içinde Paris'te fakir bir otel odasında hayatını kaybetmiştir.
Babası İrlanda'nın tanınmış göz cerrahlarından Sir William Wilde, annesi ise başarılı bir yazar ve genç İrlandalı devrimcilere örnek gösterilen şair Jane Francesca Wilde'dı. Babası 1864'te tıp bilimine hizmetleri nedeniyle şövalye unvanı almıştı. Aile, Haziran 1855'te lüks bir bölgeye taşındı. Annesi burada cumartesi akşamları Sheridan Le Fanu, Samuel Lever, George Petrie, Isaac Butt ve Samuel Ferguson gibi dönemin önemli isimlerini ağırladığı toplantılar düzenlerdi. Wilde dokuz yaşına kadar evde eğitim gördü, ardından Portora Kraliyet Okulu'na kaydoldu.
Portora'dan mezun olduktan sonra 1871'den 1874'e kadar Dublin'deki Trinity Koleji'nde öğrenim gördü. Bu dönemde edebiyata ve estetiğe yönelik ilgisi belirginleşmeye başladı. Trinity'deki eğitiminin ardından eğitimine devam ederek dönemin entelektüel çevrelerinde kendine yer edindi. Estetik akımın etkili bir temsilcisi olarak sanatın toplumsal ahlaktan bağımsız olması gerektiğini savunan görüşleri ve gösterişli kişisel üslubuyla tanınmaya başladı.
Oscar Wilde, edebiyat kariyeri boyunca şiir, roman, öykü, deneme ve tiyatro oyunları gibi farklı türlerde eserler verdi. Nükteli ve eleştirel anlatımıyla Victoria dönemi toplumunun ikiyüzlülüklerini, toplumsal normlarını ve ahlak anlayışını ustalıkla hicvetti. Oyunları sahne sanatına getirdiği zarif diyaloglar ve toplumsal eleştirilerle dönemin tiyatro seyircisi üzerinde kalıcı bir etki bıraktı.
Yaşamının son döneminde açılan bir dava sonucunda fiili livata ve ahlaksızlık suçlamalarıyla yargılandı ve suçlu bulundu. Bu mahkûmiyet, onun toplumsal konumunu ve itibarını büyük ölçüde yitirmesine yol açtı. Cezasının ardından doğduğu ortamdan tamamen uzaklaştı ve 30 Kasım 1900 tarihinde Paris'in 6. bölgesinde, yoksulluk içinde bir otel odasında öldü.
Oscar Wilde, ardında bıraktığı eserler ve dönemin değerlerine yönelttiği eleştirel bakış açısıyla edebiyat tarihinde iz bırakmış; estetik kuramı, zekâ dolu dili ve toplumsal hicivleriyle sonraki kuşakları etkilemeye devam etmiştir.
Biyografi, Vikipedi ve Wikidata bilgilerinden yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Oscar Wilde sözleri (138)
“Rusya'da reformlar çok trajiktir, ama her zaman bir güldürüyle sonuçlanır.”
“İyi bir salata yapmak, parlak bir diplomat olmaktır – sorun her iki durumda da tamamen aynıdır. Sirkeye tam olarak ne kadar yağ katmak gerektiğini bilmek.”
“Hayat, hakkında ciddi konuşulamayacak kadar önemli bir şeydir.”
“Bir aristokraside her zaman akıldan çok gösteriş vardır.”
“İyi krallar demokrasinin düşmanlarıdır.”
“Cennet bir despotluktur. Orada kendimi evimde hissedeceğim.”
“Kötü yaşayıp iyi ölmekten daha kolay çok az şey vardır.”
“Deneyim, insanların hatalarına verdikleri isimdir.”
“Kayıtsızlık, dünyanın sıradan insanlardan aldığı intikamdır.”
“Bir adamın hiç düşmanı kalmadığında, onda sıradan, bayağı bir şey var demektir.”
“Senin doğanı anlayamıyorum. Eğer benim doğam senin kavrayışına uygun olmak için değil de kendi gereklerime göre biçimlendirilmiş olsaydı, korkarım dünyada çok zavallı bir izlenim bırakırdım.”
“Hafifçe yürü, o yakınında / Karın altında, / Usulca konuş, o duyabilir / Papatyaların büyüdüğünü.”
“İşte! Küçücük bir değnekle / Dokunuverdim romantizmin balına / Ve yitirmeli miyim bir ruhun mirasını?”
“Her tutkuyla sürüklenmek, ta ki ruhum, üzerinde bütün rüzgârların çalabildiği telli bir ut olana dek; bunun için mi terk ettim kadim bilgeliğimi ve sıkı denetimimi? Sanıyorum hayatım, çocukça bir tatil gününde üzeri karalanmış iki kez yazılmış bir parşömendir; kaval ve virelay için yazılmış boş şarkılarla, ki bunlar yalnızca bütünün sırrını bozar.”
“"Bana kırmızı güller getirirsem benimle dans edeceğini söyledi," diye ağladı genç Öğrenci; "ama bütün bahçemde kırmızı bir gül yok."”
“Mutlu ol, mutlu ol; kırmızı gülüne kavuşacaksın. Onu ay ışığında müzikten inşa edeceğim ve kendi kalbimin kanıyla boyayacağım. Senden tek istediğim, gerçek bir âşık olman; çünkü Aşk, Felsefe bilge olsa da ondan daha bilgedir ve Güç kudretli olsa da ondan daha kudretlidir.”
“Aman, ne büyük şans! İşte kırmızı bir gül! Hayatım boyunca onun gibi bir gül görmedim. O kadar güzel ki eminim uzun bir Latince adı vardır.”
“Sıkı çalışma, yapacak hiçbir şeyi olmayan insanların sığınağıdır sadece.”
“Öğrenme yetisi olmayan herkes öğretmenliğe başlamıştır.”
“Doğa rahat olsaydı, insanlık mimariyi asla icat etmezdi... Bir evde hepimiz doğru oranlara sahip olduğumuzu hissederiz. Her şey bize bağımlıdır, bizim kullanımımız ve zevkimiz için biçimlendirilmiştir.”
“Hep okunamaz olan gerçekleşir.”
“Onun üslubu, şimşek çakışlarıyla aydınlanan bir kaostur.”
“Hayat, sanatı taklit eder; üstelik bunu, sanatın hayatı taklit etmesinden çok daha fazla yapar.”
“Hiçbir büyük sanatçı şeyleri gerçekte oldukları gibi görmez. Görseydi, sanatçı olmaktan çıkardı.”
“Nihai ifşaat şudur ki, yalan söylemek, güzel ve gerçek olmayan şeyler anlatmak, sanatın asıl amacıdır.”
“Meredith düzyazıyla yazan bir Browning'dir ve Browning de öyledir. Şiiri, düzyazı yazmak için bir araç olarak kullandı.”
“Herkes tarih yapabilir. Ancak büyük bir adam tarihi yazabilir.”
“Aşağı hayvanlarla paylaşmadığımız hiçbir eylem biçimi, hiçbir duygu biçimi yoktur. Onların üstüne ya da birbirimizin üstüne yalnızca dille yükseliriz — düşüncenin çocuğu değil, ebeveyni olan dille.”
“Günümüzde her büyük adamın müritleri vardır ve biyografiyi yazan her zaman Judas'tır.”
“Din meselelerinde hakikat, hayatta kalmayı başarmış görüşten ibarettir.”
Ona ait olmadığı hâlde atfedilen sözler
Aşağıdaki sözler sık sık Oscar Wilde adına paylaşılır, ancak kaynaklarına göre ona ait değildir.
“Düşmanlarını her zaman affet; hiçbir şey onları bu kadar rahatsız etmez.”
İngilizce: Always forgive your enemies; nothing annoys them so much.
“Neden böyle çağdaşlarla doğdum?”
İngilizce: Why was I born with such contemporaries?
“Her şeyi bilecek kadar genç değilim.”
İngilizce: I'm not young enough to know everything.
“Çalışmayı severim: beni büyüler. Saatlerce oturup ona bakabilirim.”
İngilizce: I like work: it fascinates me. I can sit and look at it for hours.
“Yanılsama, tüm hazların ilkidir.”
İngilizce: Illusion is the first of all pleasures.
“Kendin ol. Diğer herkes zaten kapatılmış.”
İngilizce: Be Yourself. Everyone Else Is Already Taken.
“İrlandalı bir centilmen, gayda çalabilen ama çalmayan kişidir.”
İngilizce: An Irish gentleman is someone who can play the bagpipes but won’t.