“Bir adamın hiç düşmanı kalmadığında, onda sıradan, bayağı bir şey var demektir.”

Oscar Wilde'ın bu sözü, ilk bakışta bir paradoks gibi görünür: Düşmansız olmak genellikle iyi bir durum, toplumla uyum içinde yaşamanın bir işareti sayılır. Wilde ise bu yaygın kabulü tersine çevirir. Ona göre güçlü bir karaktere, belirgin düşüncelere ve keskin bir zekâya sahip olan insan, ister istemez kendine muhalifler, kıskananlar ya da fikirlerini tehlikeli bulanlar yaratır. Hiç düşmanı olmayan kişi ise ya kimseyi rahatsız etmeyecek kadar silik ve renksizdir ya da sürekli herkesi memnun etmeye çalışarak kendi benliğinden feragat etmiştir.

Wilde burada ahlaki bir yargıdan çok, insan doğasına dair keskin bir gözlemi dile getirir. 'Düşman' kelimesi sadece kişisel kini değil, insanın ortaya koyduğu düşüncelere, sanata veya yaşam tarzına yönelen toplumsal direnci de ima eder. Özgün ve cesur olmak bedel ister; bu bedelin bir parçası da sevilmeme riskidir.

Günümüzde söz, özellikle herkesle iyi geçinme baskısı altında kendini yok sayan insanlara bir uyarı gibi okunabilir: Gerçek bir kişilik, bazen sürtüşmeyi göze almayı gerektirir. Ancak Wilde'ın amacı çatışmayı yüceltmek değil, düşünsel ve sanatsal dürüstlüğün sonuçlarını nükteli bir biçimde göstermektir.

Bu cümle Oscar Wilde'ın 1880 yılında yayımlanan ilk oyunu 'Vera; or, The Nihilists' (Vera ya da Nihilistler) adlı eserinde geçer. Eser, Çarlık Rusyası'nda geçen politik bir melodramdır ve dönemin nihilist hareketine duyulan ilgiyi yansıtır. Wilde bu gençlik oyununda, kişisel özgürlük, siyasi baskı ve fedakârlık gibi konuları işler; replik, yazarın karakter yaratımında kullandığı nükteli ve afili üslubun tipik bir örneğidir.