“Psikoloji bir bilim olarak emekleme çağındadır. Sanatın hatırına, umarım hep öyle kalır.”

Wilde burada, sanatın insan ruhunu anlama biçimiyle bilimsel psikolojinin yöntemleri arasındaki farka işaret ediyor. Ona göre psikoloji bir bilim haline geldikçe, insanı kategorilere indirgeme ve ruhun gizemini sıradanlaştırma riski taşır. 'Emekleme çağında' ifadesi iki anlamda okunabilir: Psikolojinin henüz olgunlaşmamış bir disiplin olduğu gerçeği ve Wilde'ın bunu aslında bir kusur değil, sanat için bir nimet olarak görmesi. Çünkü ruhun gizemi çözüldüğünde, sanatçının sezgisel kavrayışına da yer kalmaz.

Wilde'ın estet tavrı bu sözde kendini açıkça belli eder. Onun için sanat, hayatı ve insanı açıklamaya çalışan bir araç değil; hayatın kendisinden daha değerli olabilecek bir yaratım alanıdır. Bilimsel kesinlik, sanatın muğlaklıkla beslenen büyüsünü tehdit eder. Wilde, insan davranışlarının sınıflandırılıp öngörülebilir hale gelmesindense, sanatçının gözünden görülen çelişkili ve akışkan insan doğasını tercih eder.

Bugün psikolojinin nörobilimle iç içe geçtiği bir dönemde bu söz hâlâ tartışmalı bir uyarı gibi okunabilir: İnsanı yalnızca ölçülebilir verilere indirgemek, onun yaratıcı ve öngörülemez yanını gözden kaçırmak anlamına gelebilir. Wilde'ın itirazı bilim karşıtlığı değil, insan ruhunun indirgenemezliğine dair bir savunmadır.