Türkü

Yeşil Başlı Gövel Ördek

— 1 — Yeşil başlı gövel ördek Uçar gider göle karşı Eğricesin tel tel etmiş Döker gider yare karşı Telli turnam sökün gelir İnci mercan yükün gelir Elvan elvan kokun gelir Yâr oturmuş yele karşı Şahinim var bazlarım var Tel alışkın sazlarım var Yâra gizli sözlerim var Deyemiyom ile karşı Fani KARACOĞLAN fani Veren alır tatlı canı Yakışmazsa öldür beni Yeşil bağla ala karşı

Türkü açıklaması

Türküde anlatıcı, yeşil başlı ördeğin göle doğru uçuşunu ve görünüşünü betimler; ardından sözü sevgiliye, yani “yâr”e getirir. Ördek, turna ve tel tel görünüş gibi imgeler, sevgiliye yönelen özlemi ve güzellik duygusunu şiirsel biçimde taşır.

Turnanın inci, mercan ve renk renk kokularla gelişi türkünün canlı, duyusal anlatımını güçlendirir. Anlatıcı, yârına söylemek istediği gizli sözleri olduğunu, ancak bunları dile getiremediğini belirtir. Böylece sevgiyle birlikte çekingenlik ve içte kalan sözler de öne çıkar.

Son bölümde “fani”, sözlükteki anlamıyla ölümlü ve gelip geçici olanı anlatır. Anlatıcı, canın alınabileceğini söyleyip sevgilisine bağlılığını güçlü bir ifadeyle dile getirir. Türkünün ana duygusu sevgiliye duyulan özlem ve bağlılıktır; yeşil ve al renkler de son dizelerdeki görüntüyü belirginleştirir.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

fani: ölümlü, gelip geçici, sonlu, sonu gelen ve yok olan
yâr: sevgili

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)