“Öyleyse inanmak için anlamaya çalışma; anlayabilmek için inan.”

Augustinus bu sözüyle, inanç ile akıl arasındaki ilişkiye dair anlayışını özetler. Ona göre insan aklı, Tanrı'nın hakikatine ancak iman yoluyla yaklaşabilir. Anlamak için önce inanmak gerekir; çünkü iman, aklın gözünü açar ve ona kavrayış kazandırır. Bu, aklın değersiz olduğu anlamına gelmez; Augustinus aklı reddetmez, fakat onu imanın hizmetine yerleştirir. Onun 'anlamak için inanıyorum' (credo ut intelligam) ilkesi, Hristiyan düşüncesinde yüzyıllar boyunca etkili olmuş, iman ve akıl arasındaki gerilimi çözmeye çalışan temel yaklaşımlardan biri hâline gelmiştir.

Bu söz, insanın her şeyi yalnızca mantığıyla kavrayabileceği fikrine bir sınır çizer. Bazı hakikatlerin kapısı, düşünmekten çok güvenmekle açılır. Bu bağlamda Augustinus, inancı bir tür teslimiyet ve alçakgönüllülük olarak görür; insan, sınırlı aklıyla mutlak hakikati tümüyle kuşatamaz. İnanç, insanı bu sınırın ötesine taşıyan bir köprü görevi görür.

Bugünün okuru için bu söz, bilgiye ulaşmada yalnızca şüphe ve eleştirinin değil, güven ve açıklığın da gerekli olduğunu hatırlatır. İnsan ilişkilerinde, bilimde ya da sanatla kurduğumuz bağlarda bile, anlamak için önce bir şeye güvenmemiz gerektiği düşüncesi, bu sözün evrensel yanını oluşturur.

Bu söz, Augustinus'un Yuhanna İncili üzerine yaptığı yorumlardan birinde geçer. Kuzey Afrika'da Hippo piskoposu olarak görev yaptığı dönemde, cemaatine Kutsal Kitap'ı açıklarken iman ve anlayış arasındaki ilişkiyi vurgulamak istemiştir. Latince aslında 'ergo noli quaerere intelligere ut credas, sed crede ut intelligas' biçiminde ifade edilir. Bu cümle, onun İncil yorumlarının genel çerçevesiyle uyumludur: iman, anlamanın ön koşuludur.