Ünlü söz
“Ben Spinoza'nın Tanrısı'na, yani var olanların yasal uyumunda kendini açığa vuran Tanrı'ya inanırım; insanların kaderleri ve eylemleriyle ilgilenen bir Tanrı'ya değil.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
Almanca aslı
Ich glaube an Spinoza's Gott, der sich in der gesetzlichen Harmonie des Seienden offenbart, nicht an einen Gott, der sich mit Schicksalen und Handlungen der Menschen abgibt.
Ne anlatıyor?
Einstein bu sözüyle, evrenin düzeninde ve doğa yasalarında kendini gösteren bir Tanrı anlayışını benimsediğini ifade eder. Hollandalı filozof Baruch Spinoza'nın görüşüne atıfta bulunarak, Tanrı'yı kişisel olmayan, doğanın kendisiyle özdeş bir bütünlük olarak gördüğünü açıklar. Bu anlayışta Tanrı, evrenin akılcı ve yasal düzeninin ta kendisidir.
Buna karşılık Einstein, insan işlerine karışan, dua edenleri işiten, ödül ve ceza veren kişisel bir Tanrı fikrini reddeder. Ona göre evren, keyfi müdahalelerle değil, keşfedilebilir yasalarla işler. Bu bakış, bilimsel dünya görüşüyle dinsel duyarlılığın özgün bir bileşimi olarak değerlendirilebilir.
Günümüzde söz, bilimin ve geleneksel teizmin sıklıkla karşı karşıya getirildiği tartışmalarda, inancın mutlaka dogmatik bir biçim alması gerekmediğini gösteren bir örnek olarak sıklıkla anılır.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu ifade, Einstein'ın din ve bilim üzerine yaptığı açıklamalardan biri olarak Arnold V. Lesikar'ın 'Einstein: Science and Religion' adlı metninde alıntılanmıştır. Einstein benzer düşüncelerini 1920'lerden itibaren çeşitli yazı ve röportajlarında dile getirmiştir.
Kaynak
- Eser: 1920s
- Künye: As quoted in Einstein : Science and Religion by Arnold V. Lesikar
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Albert_Einstein
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Bilim, uzay ve zamandaki şeylerin ve olayların karşılıklı bağlantısını belirleyen genel kurallar koymaya çalışır. Bu kurallar ya da doğa yasaları için genel ve istisnasız bir geçerlilik talep edilir – kanıtlanmaz.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Ancak fiziğin alan kavramına, yani sürekli yapılara dayandırılamamasını kesinlikle mümkün görüyorum. O zaman kütleçekim teorisi dahil bütün hayal şatomdan geriye hiçbir şey kalmaz.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Tanrı kurnazdır, ama kötü niyetli değildir.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Otorite sarhoşluğu, hakikatin en büyük düşmanıdır.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Beni asıl ilgilendiren şey, Tanrı'nın dünyayı farklı yaratıp yaratamayacağıdır; yani mantıksal basitlik talebinin herhangi bir özgürlük bırakıp bırakmadığı.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Kuantum mekaniği çok saygı uyandırıcıdır. Ama içimden bir ses bunun asıl doğru olmadığını söylüyor. Bu teori çok şey sağlıyor, ama bizi İhtiyar'ın sırrına pek yaklaştırmıyor. Her hâlükârda ben, onun zar atmadığından eminim.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)