Ünlü söz
“Beni asıl ilgilendiren şey, Tanrı'nın dünyayı farklı yaratıp yaratamayacağıdır; yani mantıksal basitlik talebinin herhangi bir özgürlük bırakıp bırakmadığı.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
Almanca aslı
Was mich eigentlich interessiert, ist, ob Gott die Welt hätte anders machen können; das heisst, ob die Forderung der logischen Einfachheit überhaupt eine Freiheit lässt.
Ne anlatıyor?
Einstein'ın bu düşüncesi, onun bilimsel merakının derin felsefi boyutunu gösterir. Fizikte doğa yasalarını açıklarken "basitlik" önemli bir ilkedir; iyi bir kuram, olguları en az varsayımla açıklayan kuramdır. Einstein, "Tanrı dünyayı başka türlü yaratabilir miydi?" sorusuyla, doğa yasalarının zorunlu mu yoksa olumsal mı olduğunu sorar. Eğer mantıksal basitlik ilkesi yasaları belirliyorsa, dünyanın yapısında bir zorunluluk vardır; değilse, farklı bir dünya mümkün olabilirdi. Einstein'ın burada sözünü ettiği "Tanrı" kişisel bir tanrıdan çok, doğanın düzenini ve rasyonelliğini ifade eden bir kavramdır. O, evrenin anlaşılabilir olduğuna, yasalarının keşfedilebilir bir düzen içerdiğine inanıyordu. Bu anlayış, Spinoza'nın Tanrı-doğa özdeşliği düşüncesine yakındır. Söz, bilim ile felsefe arasındaki sınırda durur. Fizikçinin yalnızca "nasıl" değil, aynı zamanda "neden böyle" sorusunu da sorduğu; deneysel başarının ötesinde kavramsal bir merakın bilimsel yaratıcılığı beslediği bir zihniyeti yansıtır. Sözün bu haliyle aktarımı dolaylı bir tanıklığa dayanır, yine de Einstein'ın düşünce dünyasıyla tutarlıdır.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu sözün hangi bağlamda ve ne zaman söylendiği güvenilir kaynaklarda belgelenmemiş; bu yüzden tahmin yürütmüyoruz.
Kaynak
- Eser: Helle Zeit—Dunkle Zeit
- Künye: Quoted by Ernst G. Straus, who was Einstein's assistant from 1944 to 1948, in Carl Seelig, Helle Zeit—Dunkle Zeit (Europa Verlag, Zurich, 1956), p. 72 As translated in Max Jammer, Einstein and Religion (Princeton University Press, 1999), p. 124 As translated in Gerald Holton, The Scientific Imaginat
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Albert_Einstein
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Bilim, uzay ve zamandaki şeylerin ve olayların karşılıklı bağlantısını belirleyen genel kurallar koymaya çalışır. Bu kurallar ya da doğa yasaları için genel ve istisnasız bir geçerlilik talep edilir – kanıtlanmaz.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Ancak fiziğin alan kavramına, yani sürekli yapılara dayandırılamamasını kesinlikle mümkün görüyorum. O zaman kütleçekim teorisi dahil bütün hayal şatomdan geriye hiçbir şey kalmaz.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Kütleçekim teorisinde yine bir şeyler berbat ettim; bu da beni biraz, tımarhaneye kapatılma tehlikesiyle karşı karşıya bırakıyor.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Bir cisim L enerjisini ışınım biçiminde verirse, kütlesi L/V^2 kadar azalır. Burada cismin alınan enerjisinin tam olarak ışınım enerjisine dönüşmesinin elbette bir önemi yoktur; öyle ki daha genel bir sonuca varılır: Bir cismin kütlesi, onun enerji içeriğinin bir ölçüsüdür.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Tanrı kurnazdır, ama kötü niyetli değildir.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Kuantum mekaniği çok saygı uyandırıcıdır. Ama içimden bir ses bunun asıl doğru olmadığını söylüyor. Bu teori çok şey sağlıyor, ama bizi İhtiyar'ın sırrına pek yaklaştırmıyor. Her hâlükârda ben, onun zar atmadığından eminim.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)