Ünlü söz
“Bana varlık veren ve neredeyse altmış yıl boyunca üzerime sürekli lütuflarını yağdıran, cezalandırmaları bile benim için nimet olan o Varlık'ın beni sevdiğinden şüphe edebilir miyim? Ve eğer beni seviyorsa, yalnızca burada değil, bundan sonra da benimle ilgilenmeye devam edeceğinden şüphe edebilir miyim? Bu bazılarına küstahlık gibi görünebilir; bana ise en sağlam temele dayanan umut gibi görünür: geçmişin deneyimi üzerine kurulu bir gelecek umudu.”
— Benjamin Franklin (1706 – 1790)
İngilizce aslı
That Being, who gave me existence, and through almost threescore years has been continually showering his favors upon me, whose very chastisements have been blessings to me ; can I doubt that he loves me? And, if he loves me, can I doubt that he will go on to take care of me, not only here but hereafter? This to some may seem presumption ; to me it appears the best grounded hope ; hope of the future built on experience of the past.
Ne anlatıyor?
Franklin burada dinsel inancını, sistematik bir teoloji ya da kilise doktrini üzerinden değil, kişisel deneyim ve akıl yürütme üzerinden temellendirir. Tanrı'nın varlığını ve iyiliğini, yaşamı boyunca elde ettiği deneyimlerden çıkarır: Varlığını Tanrı'ya borçlu olduğunu, yaşamı boyunca sürekli iyilik gördüğünü ve karşılaştığı zorlukların bile sonunda hayrına olduğunu söyler. Buradan hareketle, gelecekte de –hem bu dünyada hem de ölümden sonra– Tanrı'nın kendisiyle ilgilenmeye devam edeceğine güvenir. Ona göre bu güven, kibir değil, geçmiş deneyimlerden yola çıkarak yapılan makul bir gelecek tahminidir.
Bu yaklaşım, Franklin'in pragmatik ve deneyci zihin yapısını yansıtır. O, metafizik tartışmalara girmektense ahlakın ve dinin pratik yararına odaklanan bir düşünürdü. Aynı zamanda bu satırlar, Aydınlanma çağında yaşayan bir insanın, geleneksel dogmalardan bağımsız olarak kişisel bir inanç inşa etme çabasını da gösterir. Umut kavramını deneyimle temellendirmesi, Franklin'in bilimsel bakış açısıyla dinsel duyguyu uzlaştırma yönündeki karakteristik tavrıdır.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Franklin'in 19 Haziran 1764'te ünlü vaiz George Whitefield'a yazdığı mektuptan alınmıştır. Mektup, ölüm ve ahiret üzerine kişisel bir düşünce niteliğindedir. Franklin bu dönemde altmış yaşına yaklaşmış ve yaşamını, Tanrı'nın kendisine gösterdiği iyiliklerin bir kanıtı olarak değerlendirmektedir. Whitefield ile dostluğu, farklı dinsel görüşlere sahip olsalar da karşılıklı saygıya dayanıyordu.
Kaynak
- Eser: Epistles (1856)
- Künye: Letter to George Whitefield (19 June 1764), published in The Works of Benjamin Franklin (1856)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Benjamin_Franklin
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“İmanla görmenin yolu, aklın gözünü kapamaktır: Mumunuzu söndürdüğünüzde sabahın gün ışığı daha net görünür.”
— Benjamin Franklin (1706 – 1790)
“İnsanlık aynı Yüce varlık tarafından yaratılmıştır, hepsi aynı şekilde O'nun ilgisinin nesneleridir ve eşit olarak mutluluğun tadını çıkarmak için tasarlanmıştır; Hıristiyan dini buna inanmamızı öğretir ve Amerika'nın siyasi inancı bu görüşle tamamen örtüşür.”
— Benjamin Franklin (1706 – 1790)
“Kana'daki düğünde suyun şaraba dönüştürülmesini bir mucize olarak duyarız. Oysa bu dönüşüm, Tanrı'nın iyiliğiyle, her gün gözlerimizin önünde gerçekleşir. Gökten bağlarımızın üzerine yağan yağmura bakın; asmaların köklerine girer ve şaraba dönüşür; Tanrı'nın bizi sevdiğinin ve bizi mutlu görmekten hoşlandığının sürekli bir kanıtıdır. Söz konusu mucize, yalnızca o anki zorunlu koşullar gerektirdiği için bu süreci hızlandırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir.”
— Benjamin Franklin (1706 – 1790)
“Washington hakkında gelecek kuşakların ne söyleyeceğini burada bilir ve keyfini sürerdiniz. Zira bin fersah, bin yılla neredeyse aynı etkiyi yapar.”
— Benjamin Franklin (1706 – 1790)
“Ama bir piskopos hakkındaki çekişmelerinizin bir an önce sona ermesini görmek istiyorum. ... Her taraf diğerine sövüp sayıyor; dinsiz ve imansız her iki tarafa da inanıyor ve kavgadan keyif alıyor; genel olarak dinin itibarı zarar görüyor ve dinin düşmanları, ilk çağlarda söylendiği gibi, 'Şu Hıristiyanların birbirini nasıl sevdiğine bakın' demek yerine, 'Şu Hıristiyanların birbirini nasıl yediğine dikkat edin!' demeye hazır. Gerçekten de, dindar insanlar din hakkında ya da aç insanlar yiyecekleri hakkında kavga ettiğinde, sanki ellerinde ikisinden de pek bir şey yokmuş gibi görünür.”
— Benjamin Franklin (1706 – 1790)
“Bir Yüce, en mükemmel varlığın olduğuna inanıyorum. ... O'nun, yarattıklarının mutluluğundan hoşnut olduğuna ve sevindiğine inanıyorum; ve erdem olmadan insan bu dünyada mutluluğa erişemeyeceği için, O'nun beni erdemli görmekten sevinç duyduğuna kesin olarak inanıyorum.”
— Benjamin Franklin (1706 – 1790)