Ünlü söz
“Büyük bir İmparatorluk, büyük bir pasta gibi, en kolay kenarlarından azalır.”
— Benjamin Franklin (1706 – 1790)
İngilizce aslı
[A] great Empire, like a great Cake, is most easily diminished at the Edges.
Ne anlatıyor?
Franklin bu sözde imparatorlukları pastaya benzetir: Nasıl ki bir pastayı ortasından değil de kenarlarından yemeye başlamak doğal ve kolaysa, büyük bir devletin gücü de en hızlı ve en kolay biçimde sınır bölgelerinden, yani merkezden en uzak ve kontrolü en zayıf noktalardan aşınır. Bu, hem savunma zafiyetini hem de sömürge ya da taşra bölgelerindeki hoşnutsuzluğun büyüyerek merkeze yayılma ihtimalini ima eder.
Sözün tarihsel bağlamı, Britanya İmparatorluğu'nun Amerikan kolonileri üzerindeki uygulamalarına yönelik açık bir uyarıdır. Franklin, imparatorluğun merkezden uzak kolonilerine karşı izlediği sert ve duyarsız politikaların, en başta kenar bölgelerde —yani kolonilerde— direnç ve kopuşla sonuçlanacağını anlatır. Pastanın kenarından başlayan her kesik, zamanla bütünün küçülmesine yol açar.
Bugünkü okura sözün etkisi yalnızca imparatorluklarla sınırlı değildir; yönetim, şirket, topluluk ya da herhangi bir büyük yapının en kırılgan yerinin, ilgi ve kaynakların en az ulaştığı, aidiyetin en zayıf olduğu çevre bölgeler olduğunu hatırlatır. Bir bütünü korumak isteyen, en önce kenarlara dikkat etmelidir.
Hangi bağlamda söylendi?
Franklin bu sözü 11 Eylül 1773'te The Public Advertiser'da yayımlanan "Rules By Which A Great Empire May Be Reduced To A Small One" (Büyük Bir İmparatorluğun Küçük Bir İmparatorluğa Dönüştürülmesinin Kuralları) başlıklı hicivli yazısında söylemiştir. Yazı, Britanya'nın kolonilere yönelik politikalarını alaycı bir dille eleştirir ve imparatorluk yönetiminin izlediği uygulamaların, Britanya'yı küçültecek adımlar olduğunu gösterir.
Kaynak
- Eser: 1770s
- Künye: "Rules By Which A Great Empire May Be Reduced To A Small One"; The Public Advertiser (September 11, 1773)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Benjamin_Franklin
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Dümene geçirilecek ilk adam iyi biri olacaktır. Sonra ne tür birinin gelebileceğini kimse bilemez. Yürütme, başka yerlerde olduğu gibi burada da monarşiyle sonuçlanana dek sürekli büyüyecektir.”
— Benjamin Franklin (1706 – 1790)
“Halk vergi baskısından ne kadar hoşnutsuz olursa, prensin yandaşlarına dağıtacak ve tüm direnişi bastıracak birliklere ödemek için o kadar çok paraya ihtiyacı olur; bu da ona dilediği gibi yağmalamaya olanak tanır. Yüz kraldan biri bile Firavun'un örneğini izlemekten kaçınmaz; önce halkın tüm parasını, sonra tüm topraklarını alır, ardından da onları ve çocuklarını sonsuza dek köle yapar...”
— Benjamin Franklin (1706 – 1790)
“Bu duygularla, Sayın Başkan, tüm kusurlarıyla birlikte – eğer kusur iseler – bu Anayasayı onaylıyorum; çünkü bizim için genel bir Hükûmetin gerekli olduğunu düşünüyorum ve iyi yönetildiğinde halk için bir nimet olmayacak hiçbir yönetim biçimi yoktur; ayrıca, bunun bir süre boyunca iyi yönetileceğine ve ancak halk, başka hiçbir yönetime muktedir olamayacak kadar yozlaşıp despotik bir yönetime ihtiyaç duyduğunda, kendinden önceki diğer biçimler gibi despotizmle son bulacağına inanıyorum.”
— Benjamin Franklin (1706 – 1790)
“Bir hanım Franklin'e sordu: "Peki, Doktor, neyimiz var—bir Cumhuriyet mi, bir Monarşi mi?" Franklin yanıtladı: "Bir Cumhuriyet, eğer onu koruyabilirseniz."”
— Benjamin Franklin (1706 – 1790)
“İki Başlı ve tek Gövdeli Yılanın ünlü siyasi Fablı, içinde yararlı bir ders barındırmıyor mu? Yılan, bir dereye su içmeye gidiyordu ve yolu bir çitin içinden geçiyordu; bir dal, onun doğrudan yolunu engelledi. Başlardan biri dalın sağından gitmeyi seçti, diğeri solundan; böylece tartışmayla zaman geçti ve karar verilmeden önce zavallı yılan susuzluktan öldü.”
— Benjamin Franklin (1706 – 1790)
“Biraz geçici güvenlik satın almak için temel özgürlükten vazgeçecek olanlar, ne özgürlüğü ne de güvenliği hak ederler.”
— Benjamin Franklin (1706 – 1790)