İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Elim, Deizm'e karşı yazılmış bazı kitaplara geçti... Bunlar, yazarlarının amaçladığının tam tersi bir etki yarattı; çünkü çürütülmek üzere alıntılanan Deistlerin argümanları, çürütmenin kendisinden çok daha güçlü göründü bana; kısacası, kısa sürede tam bir Deist oldum.”

— Benjamin Franklin (1706 – 1790)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

Some volumes against Deism fell into my hands ... they produced an effect precisely the reverse to what was intended by the writers; for the arguments of the Deists, which were cited in order to be refuted, appeared to me much more forcibly than the refutation itself; in a word, I soon became a thorough Deist.

Ne anlatıyor?

Franklin bu pasajda dinî inancının gençlik yıllarındaki dönüşümünü anlatır. Deizm'e karşı yazılmış savunmacı kitapların, yazarlarının niyetinin aksine, onu Deist argümanlara yaklaştırdığını itiraf eder. Bu, Franklin'in eleştirel düşünme biçimini açıkça ortaya koyar: O, bir metni otorite olarak kabul etmek yerine, içindeki argümanları kendi aklıyla tartmaya eğilimlidir.

Deizm, Tanrı'nın evreni yarattıktan sonra doğrudan müdahale etmediğini, dinin temelinde akıl ve doğanın gözlemlenmesinin olduğunu savunan bir anlayıştır. Franklin'in bu yöne kayması, Aydınlanma çağı düşüncesinin ve özellikle İngiliz Deist yazarlarının etkisini yansıtır. Onun için dinî meselelerde bile nihai ölçüt, gelenek ya da otorite değil, aklın ikna edici gücüdür.

Bugünün okuru için bu söz, polemiğin paradoksal etkisini gösteren ilginç bir örnektir. Bir fikri çürütmeye çalışan metinlerin, o fikri daha görünür ve hatta çekici kılabileceğini hatırlatır. Aynı zamanda, eleştirel okumanın ve kendi yargısını oluşturmanın önemini vurgular.

Hangi bağlamda söylendi?

Franklin, otobiyografisinde gençlik yıllarında Boston'da matbaacılık öğrenirken karşılaştığı dinî tartışmaları anlatır. Babasının ve çevresinin etkisiyle Hristiyan bir ortamda yetişen Franklin, Deizme karşı yazılmış kitapları okurken bu metinlerde alıntılanan Deist argümanların kendisine daha ikna edici geldiğini fark eder ve böylece Deist bir anlayışa yönelir.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler