Ünlü söz
“Avrupa'daki gibi büyük şehirlerde üst üste yığıldığımızda, Avrupa'daki gibi yozlaşacağız.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
İngilizce aslı
When we get piled upon one another in large cities, as in Europe, we shall become corrupt as in Europe.
Ne anlatıyor?
Jefferson bu sözünde, nüfusun büyük kentlerde yoğunlaşmasını ahlaki ve siyasi bir risk olarak görür. Ona göre kırsal yaşam, bağımsız çiftçilerin kendi emeğiyle geçindiği, yurttaşlık erdemine daha elverişli bir düzen sağlar. Büyük şehirler ise insanları birbirine bağımlı kılan, lüksü, ticareti ve çıkar ilişkilerini öne çıkaran yerlerdir. Bu yoğunlaşma, yozlaşmayı ve özgürlük kaybını beraberinde getirir.
Bu düşünce, Jefferson'ın "yeoman" yani bağımsız küçük toprak sahibi idealine dayanır. Ona göre cumhuriyet, ancak kendi geçimini topraktan sağlayan, başkalarına ekonomik olarak bağımlı olmayan yurttaşların erdemiyle ayakta kalabilir. Şehirlerde ise insanlar ücretli işe, tüccara ve piyasanın dalgalanmalarına bağımlı hale gelir; bu da siyasi yozlaşmayı kolaylaştırır.
Bugün bu söz, kentleşmenin getirdiği yabancılaşma, toplumsal kopukluk ve siyasi yozlaşma tartışmalarında hâlâ yankı bulur. Jefferson'ın endişesi, sadece nüfus yoğunluğuna değil, insanın özgürlüğünü ve erdemini koruyabileceği yaşam koşullarının kaybına dairdir.
Hangi bağlamda söylendi?
Jefferson bu sözü, 20 Aralık 1787'de James Madison'a yazdığı mektupta söylemiştir. Bu dönemde ABD Anayasası'nın onaylanma süreci yaşanıyordu ve Jefferson, yeni cumhuriyetin geleceğine ilişkin kaygılarını Madison'la paylaşıyordu. Avrupa'daki büyük şehirleri gözlemleyen Jefferson, Amerika'nın kırsal karakterini koruyamaması durumunda aynı yozlaşmayı yaşayacağını düşünüyordu.
Kaynak
- Eser: 1780s
- Künye: Letter to James Madison (20 December 1787), The Writings of Thomas Jefferson (19 Vols., 1905) edited by Andrew A. Lipscomb and Albert Ellery Bergh, Vol. VI, p. 392.
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Thomas_Jefferson
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Hıristiyanlığın kendisinin de yine binlere bölündüğünü söyleyebilirim; bunlar, hiçbirinin anlamadığı ve gerçekten de insan zihninin kavrayışının ötesinde olan soyutlamalar uğruna birbirleriyle tartışıyor, birbirlerini aforoz ediyor ve yasaların izin verdiği yerde birbirlerini yakıp işkence ediyorlar.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
“Bu kitapların bütün tarihi o kadar eksik ve kuşkuludur ki, onun hakkında ayrıntılı bir araştırmaya girişmek boşuna görünüyor; ayrıca metinleriyle ve onlarla ilgili diğer kitapların metinleriyle öyle oyunlar oynanmıştır ki, bu yüzden hangi bölümlerinin gerçek olduğu konusunda büyük ölçüde kuşku duyma hakkımız vardır. Yeni Ahit'te, bazı bölümlerinin olağanüstü bir insandan çıktığına, diğer bölümlerinin ise çok aşağı zekâların ürünü olduğuna dair içsel kanıtlar vardır. O bölümleri birbirinden ayırmak, gübre yığınlarından elmasları ayıklamak kadar kolaydır.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
“Kendine bir kez yalan söyleme izni veren kişi, bunu ikinci ve üçüncü kez yapmayı çok daha kolay bulur; ta ki sonunda bu huy haline gelene dek. Yalan söyler ama farkına varmaz, doğruyu söyler ama dünya ona inanmaz. Dildeki bu sahtelik kalptekine yol açar ve zamanla onun bütün iyi eğilimlerini bozar.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
“Bizi yaratan, ahlaki davranış kurallarımızı bir bilim meselesi haline getirseydi, acınacak derecede beceriksiz biri olurdu. Bir bilim insanına karşılık, bilim insanı olmayan binlerce kişi vardır. Onların hali ne olurdu? İnsan toplum için yaratılmıştır. Dolayısıyla onun ahlakı da bu amaca göre biçimlendirilecekti. Ona, yalnızca bununla ilgili olan bir doğru ve yanlış duygusu bahşedilmiştir.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
“Her şeyden önce, minnettar, cömert, yardımsever, insancıl, dürüst, adil, kararlı, düzenli, cesur vb. olma eğilimlerini kullanmak için hiçbir fırsatı kaçırma. Bu türden her davranışı, ahlaki yetilerini güçlendirecek ve değerini artıracak bir alıştırma olarak gör.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
“Mimarlık büyük bir ilgiyi hak ediyor. Sayımız her 20 yılda ikiye katlandığından evlerimizi de ikiye katlamalıyız. Ayrıca öyle dayanıksız malzemelerden inşa ediyoruz ki evlerimizin yarısı her 20 yıllık sürede yeniden yapılmak zorunda. Dolayısıyla bu süre içinde nüfusumuzun dörtte üçü için ev inşa edilmesi gerekiyor. Öyleyse mimarlık en önemli sanatlar arasındadır ve bu kadar çok şey gösteren bir sanata zevk katmak arzu edilir.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)