Ünlü söz
“Bağnazlık cehaletin, hastalıklı zihinlerin hastalığıdır; coşku ise özgür ve canlı ruhların. Eğitim ve özgür tartışma, her ikisinin de panzehiridir.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
İngilizce aslı
Bigotry is the disease of ignorance, of morbid minds; enthusiasm of the free and buoyant. Education & free discussion are the antidotes of both.
Ne anlatıyor?
Jefferson bu sözde bağnazlık ile coşkuyu birbirinden ayırıyor. Bağnazlığı, bilgisizlikten ve dar görüşlülükten kaynaklanan bir zihin hastalığı olarak tanımlıyor. Coşkuyu ise özgür düşünebilen, hayat dolu insanların bir özelliği sayıyor. İkisinin ortak panzehirinin eğitim ve özgür tartışma olduğunu vurguluyor.
Bu ifade, Jefferson'ın Aydınlanma'ya dayanan inancını özetler: Bilgi ve açık diyalog, hem katı dogmatizmi hem de duygusal aşırılıkları dengeleyebilir. Ona göre insanlar ne kadar çok öğrenir ve fikirlerini serbestçe tartışırsa, hoşgörüsüzlük ve cehalet o kadar azalır.
Söz aynı zamanda Jefferson'ın eğitim konusundaki pratik çabalarıyla da örtüşür. O, Virginia Üniversitesi'nin kurulmasında öncü rol oynamış ve eğitimi, özgür bir toplumun temeli olarak görmüştür. Onun için cehalet, despotizmin ve bağnazlığın en büyük müttefikiydi; bu yüzden eğitimi savunmak aynı zamanda özgürlüğü savunmaktı.
Hangi bağlamda söylendi?
Söz, Jefferson'ın 1 Ağustos 1816'da eski başkan John Adams'a yazdığı mektuptan alınmıştır. İki eski başkan ve siyasi rakip, emeklilik yıllarında düzenli bir yazışma başlatmış, felsefe, din, eğitim ve insan doğası gibi konularda derinlemesine fikir alışverişinde bulunmuşlardır. Bu mektup da bu uzun yazışmanın bir parçasıdır.
Kaynak
- Eser: 1810s
- Künye: Letter to John Adams (1 August 1816)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Thomas_Jefferson
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
İlgili sözler
“Dokuz eyaletin yeni Anayasamızı kabul etmesine içtenlikle seviniyorum. Bu iyi bir tuval; üzerindeki yalnızca birkaç fırça darbesinin rötuşlanması gerekiyor. Bunların ne olduğunu, kuzeyden güneye bir haklar bildirgesi talep eden genel sesin yeterince ortaya koyduğunu düşünüyorum.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
“Diyorum ki, yeryüzü bu kuşakların her birine, kendi dönemi boyunca, tam olarak ve kendi hakkıyla aittir. İkinci kuşak onu birincinin borçlarından ve yükümlülüklerinden arınmış olarak teslim alır; üçüncü, ikinciden arınmış olarak alır ve böylece sürer. Çünkü eğer birinci kuşak ona bir borç yükleyebilseydi, o zaman yeryüzü yaşayan kuşağın değil, ölülerin olurdu. Öyleyse hiçbir kuşak, kendi varoluş süresi içinde ödenebileceğinden daha büyük borçlar altına giremez.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
“Hıristiyanlığın kendisinin de yine binlere bölündüğünü söyleyebilirim; bunlar, hiçbirinin anlamadığı ve gerçekten de insan zihninin kavrayışının ötesinde olan soyutlamalar uğruna birbirleriyle tartışıyor, birbirlerini aforoz ediyor ve yasaların izin verdiği yerde birbirlerini yakıp işkence ediyorlar.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
“Bu kitapların bütün tarihi o kadar eksik ve kuşkuludur ki, onun hakkında ayrıntılı bir araştırmaya girişmek boşuna görünüyor; ayrıca metinleriyle ve onlarla ilgili diğer kitapların metinleriyle öyle oyunlar oynanmıştır ki, bu yüzden hangi bölümlerinin gerçek olduğu konusunda büyük ölçüde kuşku duyma hakkımız vardır. Yeni Ahit'te, bazı bölümlerinin olağanüstü bir insandan çıktığına, diğer bölümlerinin ise çok aşağı zekâların ürünü olduğuna dair içsel kanıtlar vardır. O bölümleri birbirinden ayırmak, gübre yığınlarından elmasları ayıklamak kadar kolaydır.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
“Avrupa devletlerinin en önemli mücadelelere ve fedakârlıklara değer bulduğu bir ticaret kolunu kendi ülkemiz üzerinden yönlendireceğiz ve barış halinde... Amerikan birliğine, İngiliz Kanada Eyaleti'nin tehlikeli genişlemesine karşı bir bariyer oluşturacağız ve özgürlük imparatorluğuna geniş ve verimli bir ülke katarak tehlikeli düşmanları değerli dostlara dönüştüreceğiz.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
“Mimarlık büyük bir ilgiyi hak ediyor. Sayımız her 20 yılda ikiye katlandığından evlerimizi de ikiye katlamalıyız. Ayrıca öyle dayanıksız malzemelerden inşa ediyoruz ki evlerimizin yarısı her 20 yıllık sürede yeniden yapılmak zorunda. Dolayısıyla bu süre içinde nüfusumuzun dörtte üçü için ev inşa edilmesi gerekiyor. Öyleyse mimarlık en önemli sanatlar arasındadır ve bu kadar çok şey gösteren bir sanata zevk katmak arzu edilir.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)