Ünlü söz
“Hristiyanlığın yozlaşmalarına gerçekten karşıyım; ama İsa'nın kendi gerçek öğretilerine değil. Ben, onun herkesin olmasını istediği tek anlamda bir Hristiyanım; öğretilerine başka her şeyden önce yürekten bağlıyım; ona her insani erdemi atfediyorum ve kendisinin asla başka bir şey iddia etmediğine inanıyorum.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
İngilizce aslı
To the corruptions of Christianity I am indeed opposed; but not to the genuine precepts of Jesus himself. I am a Christian, in the only sense he wished any one to be; sincerely attached to his doctrines, in preference to all others; ascribing to himself every human excellence; & believing he never claimed any other.
Ne anlatıyor?
Jefferson bu sözünde kurumsal Hristiyanlık ile İsa'nın öğretileri arasında keskin bir ayrım yapar. Kiliselerin tarih boyunca öğretiye eklediği dogmaları, hiyerarşiyi ve siyasi çıkarları "yozlaşma" olarak niteler; İsa'nın asıl mesajının ise ahlaki ve insani olduğunu savunur. Ona göre İsa, kendisine tanrısal bir statü değil, örnek bir insanlık atfetmiştir. Jefferson'ın buradaki tavrı, dini kurumların otoritesine karşı bireysel vicdanı ve akıl yoluyla kavranan ahlakı öne çıkaran bir yaklaşımdır.
Bu söz, Jefferson'ın din konusundaki genel tutumunu da yansıtır: O, doğaüstü mucizelerden ve kilise dogmalarından arındırılmış, akılcı bir Hristiyanlık anlayışını benimser. Daha sonra İncil'den yalnızca İsa'nın ahlaki öğretilerini derlediği "Jefferson İncili" çalışması, bu bakışın somut bir ürünüdür. Sözdeki "tek anlamda bir Hristiyan" ifadesi, kurumsal aidiyet yerine yaşam biçimi olarak bir bağlılığı ima eder.
Bugün okura, dinin kurumsal yapısı ile özü arasındaki gerilimin modern dünyada da sürdüğünü hatırlatır. Jefferson'ın tavrı, dini metinlerin seçici ve akılcı yorumlanmasının, bireysel inanç ile eleştirel düşünceyi bir arada yaşatma çabasının tarihsel bir örneği olarak okunabilir.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Jefferson'ın 12 Nisan 1803'te doktor ve Bağımsızlık Bildirgesi'ni imzalayanlardan Benjamin Rush'a yazdığı mektuptan alınmıştır. Jefferson bu dönemde İncil'deki ahlaki öğretileri derleme fikri üzerinde çalışmaktadır. Mektup, onun örgütlü dine mesafeli duran kişisel inanç anlayışını belgelemektedir.
Kaynak
- Eser: First Presidential Administration (1801)
- Künye: Letter to Benjamin Rush (12 April 1803)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Thomas_Jefferson
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Bu kitapların bütün tarihi o kadar eksik ve kuşkuludur ki, onun hakkında ayrıntılı bir araştırmaya girişmek boşuna görünüyor; ayrıca metinleriyle ve onlarla ilgili diğer kitapların metinleriyle öyle oyunlar oynanmıştır ki, bu yüzden hangi bölümlerinin gerçek olduğu konusunda büyük ölçüde kuşku duyma hakkımız vardır. Yeni Ahit'te, bazı bölümlerinin olağanüstü bir insandan çıktığına, diğer bölümlerinin ise çok aşağı zekâların ürünü olduğuna dair içsel kanıtlar vardır. O bölümleri birbirinden ayırmak, gübre yığınlarından elmasları ayıklamak kadar kolaydır.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
“Kendine bir kez yalan söyleme izni veren kişi, bunu ikinci ve üçüncü kez yapmayı çok daha kolay bulur; ta ki sonunda bu huy haline gelene dek. Yalan söyler ama farkına varmaz, doğruyu söyler ama dünya ona inanmaz. Dildeki bu sahtelik kalptekine yol açar ve zamanla onun bütün iyi eğilimlerini bozar.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
“Bizi yaratan, ahlaki davranış kurallarımızı bir bilim meselesi haline getirseydi, acınacak derecede beceriksiz biri olurdu. Bir bilim insanına karşılık, bilim insanı olmayan binlerce kişi vardır. Onların hali ne olurdu? İnsan toplum için yaratılmıştır. Dolayısıyla onun ahlakı da bu amaca göre biçimlendirilecekti. Ona, yalnızca bununla ilgili olan bir doğru ve yanlış duygusu bahşedilmiştir.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
“Her şeyden önce, minnettar, cömert, yardımsever, insancıl, dürüst, adil, kararlı, düzenli, cesur vb. olma eğilimlerini kullanmak için hiçbir fırsatı kaçırma. Bu türden her davranışı, ahlaki yetilerini güçlendirecek ve değerini artıracak bir alıştırma olarak gör.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
“Yeni Ahit'ten söz ederken, İsa'nın tüm anlatılarını okumalısın; hem bir din adamları konseyinin bizim için Pseudo-evangelistler olduğuna karar verdiklerini hem de Evangelistler olarak adlandırdıklarını. Çünkü bu Pseudo-evangelistler de en az diğerleri kadar ilham iddiasındaydı ve sen onların iddialarını kendi aklınla, o din adamlarının aklıyla değil, yargılamalısın. Bunların çoğu kayıptır. Ancak Fabricius tarafından derlenmiş hâlâ mevcut bazıları vardır; onları edinip sana göndermeye çalışacağım.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)
“Hıristiyanlığın kendisinin de yine binlere bölündüğünü söyleyebilirim; bunlar, hiçbirinin anlamadığı ve gerçekten de insan zihninin kavrayışının ötesinde olan soyutlamalar uğruna birbirleriyle tartışıyor, birbirlerini aforoz ediyor ve yasaların izin verdiği yerde birbirlerini yakıp işkence ediyorlar.”
— Thomas Jefferson (1743 – 1826)