İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Özgür bir halk, haklarını doğa yasalarından türemiş olarak talep eder; baş yargıcın bir lütfu olarak değil.”

— Thomas Jefferson (1743 – 1826)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

A free people [claim] their rights, as derived from the laws of nature, and not as the gift of their chief magistrate.

Ne anlatıyor?

Jefferson bu sözde, özgür bir toplumun hak anlayışının temelini açıklar: Haklar yöneticinin bağışı değil, doğanın düzeninden kaynaklanan doğuştan gelen kazanımlardır. Bu ayrım, siyasi düşüncede devrim niteliğinde bir yer değiştirmeyi temsil eder. Yöneticinin ihsan ettiği şeyler geri alınabilir; oysa doğadan gelen haklar devredilemez ve yöneticinin tasarrufuna tabi değildir.

"Baş yargıç" ifadesiyle kral ya da üst düzey yürütme gücü kastedilir. Jefferson burada İngiliz monarşisinin kolonilere hakları bir tür ayrıcalık gibi bahşetmesi fikrini reddeder. Ona göre koloniler, İngiliz tacının bir bağışını değil, zaten doğal hukuktan kaynaklanan eski özgürlüklerini talep etmektedir. Bu, başkaldırıyı bir isyan değil, hakkın geri kazanılması olarak sunar.

Söz bugün için de anayasal düzenlerin meşruiyet tartışmasında referans noktasıdır. İfade, hakların çoğunluk iradesine, hükümetin keyfine ya da siyasi pazarlığa indirgenemeyeceği fikrini güçlü bir şekilde ifade eder. Bu yönüyle insan hakları söyleminin de erken bir formülasyonudur.

Hangi bağlamda söylendi?

Bu cümle, Jefferson'un 1774 tarihli A Summary View of the Rights of British America broşüründe yer alır. Jefferson broşürde, Amerikan kolonilerinin haklarının İngiliz kralının lütfuna değil, doğal hukuka ve kadim İngiliz anayasal geleneklerine dayandığını savunur. Bu fikir, iki yıl sonra yazılan Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi'ndeki "doğa yasaları" vurgusunun da habercisidir.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler