İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Tarih bize, bireyler kadar insan topluluklarının da tiranlık ruhuna kapılabildiğini öğretmiştir.”

— Thomas Jefferson (1743 – 1826)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

History has informed us that bodies of men, as well as individuals, are susceptible of the spirit of tyranny.

Ne anlatıyor?

Jefferson bu sözde tiranlığın yalnızca tek bir despota özgü bir hastalık olmadığını, bir araya gelmiş insan gruplarının da aynı ruha kapılabileceğini söyler. Bu, özellikle halk adına hareket ettiğini iddia eden meclislerin ya da kurumların nasıl baskıcı hale gelebileceğine dair bir uyarıdır. Bireyin iktidar hırsı nasıl despotluk üretiyorsa, kolektif bir bedenin çoğunlukçu öfkesi ya da kendi çıkarını koruma güdüsü de benzer bir baskıya dönüşebilir.

Bu düşünce, Amerikan Devrimi öncesindeki koloni şikâyetlerinin temelini yansıtır: Jefferson'a göre İngiliz Parlamentosu tam da böyle bir "tiranlık ruhuna" kapılmış, kolonilerin kadim haklarını çiğnemiştir. Yani söz yalnızca soyut bir siyaset felsefesi değil, somut bir siyasi eleştiri içerir.

Bugün için sözün önemi, iktidarın hangi biçimde örgütlenirse örgütlensin sınırlandırılması gerektiği fikrinde yatar. Çoğunluk iradesi, kurumsal yetki ya da bürokratik güç de keyfîleştiğinde birey haklarını ezebilir. Bu nedenle Jefferson'un uyarısı, siyasi yapıların yalnızca biçimsel meşruiyetine değil, fiili davranışlarına bakılması gerektiğini de hatırlatır.

Hangi bağlamda söylendi?

Söz, Jefferson'un 1774'te kaleme aldığı ve Birinci Kıta Kongresi delegeleri için hazırlanan A Summary View of the Rights of British America adlı broşürden alınmıştır. Jefferson bu broşürde İngiliz Parlamentosu'nun Amerikan kolonileri üzerindeki yetkisini reddeder, koloni haklarının temelini doğal hukuka ve kadim İngiliz anayasal geleneklerine dayandırır. Cümle, kolonilere dayatılan baskıcı yasalar bağlamında, yalnızca kralın değil parlamentonun da despotik davranabileceği fikrini işler.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler