“Ama yine de ormanda yolunu kaybetmiş çocuklar gibi yapayalnızız. Karşımda durup bana baktığında, içimdeki acılar hakkında ne bilirsin ki, ben de seninkiler hakkında ne bilirim. Ve kendimi önüne atıp ağlasam, anlatsam, bana dair senin öğrenebileceğin, cehennemin sıcak ve korkunç olduğunu anlatınca öğrenebileceğinden fazlası olmaz. Sırf bu yüzden biz insanlar birbirimizin karşısında, cehennemin girişinin önünde durur gibi saygılı, düşünceli ve sevgi dolu durmalıyız.”

Kafka bu sözünde insanların birbirini gerçekten anlama imkânının ne kadar sınırlı olduğunu anlatır. Karşımızdaki insan bize baksa da, sözlerimizi duysa da, iç dünyamızdaki acıyı asla bizim yaşadığımız gibi yaşayamaz. En açık anlatım bile bir başkasına yalnızca bir tasvir sunar; cehennemin sıcak ve korkunç olduğunu işitmek gibi. Bu, onu yaşamak değildir.

Yazar, bu derin kopukluğu yalnızlık olarak değil, insan ilişkilerinde bir ölçü olarak önerir. Karşımızdakinin bize tamamen açılamayacağını bilmek, onu küçümsemek yerine ona karşı saygı, düşünce ve sevgiyle yaklaşmamızı gerektirir. Çünkü her insan, içinde bizim asla tam göremeyeceğimiz bir dünya taşır.

Söz, yüzeyde karamsar görünse de aslında bir etik öneri barındırır: Anlayamadığımız şeyi yargılamak yerine önünde saygıyla durmak. Bu, modern edebiyatın en güçlü temalarından biri olan bilinçler arası yalıtımın Kafka'daki en sade ifadesidir. Bugünün okuru için de, dijital çağın hızlı ve yüzeysel iletişim alışkanlıklarına karşı derin bir uyarı niteliği taşır.

Söz, Kafka'nın okul arkadaşı Oskar Pollak'a 8 Kasım 1903'te yazdığı mektuptan alınmıştır. Gençlik dönemine ait bu mektupta Kafka, arkadaşlık ve insanın anlaşılma arzusu üzerine düşüncelerini dile getirir. Mektup daha sonra Max Brod'un derlediği 'Briefe, 1902-1924' adlı edisyon içinde yayımlanmıştır.