Ünlü söz
“Bir insana hata içinde olduğunu göstermek başka şeydir, onu hakikatin sahibi kılmak başka şeydir.”
— John Locke (1632 – 1704)
İngilizce aslı
It is one thing to show a man that he is in error, and another to put him in possession of the truth.
Ne anlatıyor?
Locke bu sözüyle eleştiri ile öğretme arasındaki temel farkı vurgular. Bir kişiye yanlış düşündüğünü göstermek, yalnızca mevcut inancını sarsar; bu, onun zihninde bir boşluk yaratır. Ancak o boşluğu doğru bilgiyle doldurmak, bambaşka ve daha zor bir iştir. Bir yanlışı çürütmek, doğruyu öğretmek anlamına gelmez.
Bu ayrım, özellikle felsefi ve pedagojik tartışmalarda önemlidir. Bir insanın hatasını göstermek çoğu zaman yeterli görülür; oysa zihin, yıkılan bir inancın yerine yenisi konmadığında eski alışkanlıklarına geri dönebilir ya da yeni yanlışlara savrulabilir. Locke burada bilgi aktarımının sabır ve yöntem gerektirdiğini, doğrunun yalnızca olumsuzlama yoluyla değil; olumlu bir biçimde zihne yerleştirilmesi gerektiğini ima eder.
Söz, günümüzde özellikle eğitim ve iletişim alanında geçerliliğini korur. İnsanları yanlış bilgiden kurtarmak tek başına yeterli değildir; onlara doğru bilgiye ulaşma yolunu göstermek, bilgiyi sindirmelerine yardımcı olmak gerekir. Aksi takdirde boşluk; yeni yanlışlar, söylentiler veya daha derin bir kafa karışıklığıyla dolar.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, 'İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme' adlı eserin dördüncü kitabının yedinci bölümünün on birinci kesiminde geçer. Locke burada yanlış önermelerin ve önyargıların zihin üzerindeki etkisini incelerken, bir yanlışın çürütülmesi ile hakikatin öğretilmesi arasındaki farkı ortaya koyar.
Kaynak
- Eser: An Essay Concerning Human Understanding (1689)
- Künye: Book IV, Ch. 7, sec. 11
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/John_Locke
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Oğlunun kendisine ve emirlerine saygı duymasını isteyen kişi, oğluna büyük bir saygı göstermelidir. Maxima debetur pueris reverentia [Çocuklara en büyük saygı borçludur].”
— John Locke (1632 – 1704)
“Hakikati hakikatin kendisi için sevmek, bu dünyada insan yetkinliğinin başlıca parçası ve bütün diğer erdemlerin tohum yatağıdır.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Yeni görüşler, sırf henüz yaygın olmadıkları gerekçesiyle her zaman kuşkuyla karşılanır ve genellikle onlara karşı çıkılır.”
— John Locke (1632 – 1704)
“İnsanların eylemlerinin, düşüncelerinin en iyi yorumcuları olduğunu her zaman düşünmüşümdür.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Kelimeleri gevşek ve istikrarsız biçimde kullanan kişi ya dikkate alınmaz ya da anlaşılmaz.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Sağlam bir bedende sağlam bir zihin, bu dünyadaki mutlu bir durumun kısa ama eksiksiz bir tarifidir.”
— John Locke (1632 – 1704)