“İyi ve kötü, ödül ve ceza, akıl sahibi bir yaratığın yegâne güdüleridir: İnsanlığın tümü bunlarla işe koyulur ve yönlendirilir; bunlar mahmuz ve dizginlerdir.”

Locke, insan davranışını yönlendiren temel mekanizmaları ödül ve ceza üzerinden açıklıyor. İyi ve kötü ayrımını bilen, akıl sahibi bir varlık olarak insan, eylemlerini buna göre değerlendirir. Atı koşturmak için mahmuzla, kontrol etmek için dizginle idare etmek gibi, insanlar da ödülle teşvik edilir, cezayla sınırlandırılır.

Bu bakış açısı, Locke'un insan zihnini deney ve gözlemle anlamaya çalışan ampirist yönüyle uyumludur. Ona göre insanlar soyut görev duygusundan çok, sonuçlarla öğrenir. Bu, çocuk eğitiminde de yetişkin ilişkilerinde de geçerlidir. Mesele yalnızca cezalandırmak ya da ödüllendirmek değil, hangi davranışların teşvik edileceğini akıllıca seçmektir.

Ancak Locke, bu mekanizmayı kaba bir baskı aracı olarak değil, rasyonel bir eğitim ve yönetim anlayışının parçası olarak görür. Akıl sahibi insan, kendi çıkarını ve iyiliğini kavrayabildiği için, doğru kurulmuş ödül-ceza düzeni onun gelişimini destekler. Bugün de davranış bilimlerinden eğitime kadar pek çok alanda bu temel itici güç tartışılmaya devam eder.

Bu görüş, 'Eğitim Üzerine Bazı Düşünceler'in 54. bölümünde yer alır. Locke burada çocukları akla ve davranışa yönlendirmenin yollarını anlatırken, insan doğasının en temel güdülerini açıklar. Eserin amacı, çocuk eğitiminde ceza yerine iyi tasarlanmış bir ödül ve itibar sistemi kurarak karakteri güçlü bireyler yetiştirmektir.