Ünlü söz
“Kelimeleri hiçbir açık ve sabit anlam yüklemeden kullanan kişi, kendisini ve başkalarını yanılgıya sürüklemekten başka ne yapmaktadır? Ve bunu bilerek yapan kişi, hakikatin ve bilginin düşmanı sayılmalıdır.”
— John Locke (1632 – 1704)
İngilizce aslı
He that uses words without any clear and steady meaning, what does he but lead himself and others into errors? And he that designedly does it, ought to be looked on as an enemy to truth and knowledge.
Ne anlatıyor?
Locke bu sözde, dilin özensiz ve bilinçli olarak belirsiz kullanımını ahlaki bir sorun olarak da ele alır. Belirsiz kelimelerle konuşan kişi yalnızca kendisini değil, çevresindekileri de yanlış düşünmeye yönlendirmektedir. Kelimelerin anlamını istikrarsızlaştırmak, ortak akıl yürütme zeminini tahrip eder ve insanları yanlış sonuçlara götürür.
Locke bir adım daha ileri giderek, bunu kasıtlı olarak yapan kişinin hakikatin ve bilginin düşmanı olarak görülmesi gerektiğini söyler. Onun felsefesinde bilgi, açık ideler ve bu ideleri doğru biçimde temsil eden kelimeler üzerine kurulur. Bu temeli bilerek sarsan kişi, başkalarının gerçeği kavramasını engellemiş olur. Bu nedenle dilin kötüye kullanımı yalnızca epistemolojik bir mesele değil, aynı zamanda bir dürüstlük meselesidir.
Bugün bu söz, kavramları bilinçli biçimde çarpıtan, kelimeleri manipüle ederek kamuoyunu yanlış yönlendiren söylemler için güçlü bir uyarıdır. Locke'un çizdiği çerçeve, kamusal alanda dilin sorumlu kullanımının demokratik tartışma kültürünün ve sağlıklı bilgi paylaşımının ön koşulu olduğunu gösterir.
Hangi bağlamda söylendi?
Söz, "İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme"nin üçüncü kitabının on birinci bölümünde yer alır. Bu bölüm, kelimelerin kötüye kullanımının yol açtığı sonuçları ele alır; Locke, dilin belirsiz ve istikrarsız kullanımının insanları nasıl yanılgıya sürüklediğini ve özellikle dini ve felsefi tartışmalarda bu durumun ne kadar yaygın olduğunu göstermeye çalışır. Bilinçli olarak belirsiz konuşanları hakikatin düşmanı sayması, eserin genelinde sürdürdüğü ahlaki ve epistemolojik dil eleştirisinin en keskin ifadelerinden biridir.
Kaynak
- Eser: An Essay Concerning Human Understanding (1689)
- Künye: Book III, Ch. 11, sec. 5
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/John_Locke
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Yeni görüşler, sırf henüz yaygın olmadıkları gerekçesiyle her zaman kuşkuyla karşılanır ve genellikle onlara karşı çıkılır.”
— John Locke (1632 – 1704)
“İnsanların eylemlerinin, düşüncelerinin en iyi yorumcuları olduğunu her zaman düşünmüşümdür.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Kelimeleri gevşek ve istikrarsız biçimde kullanan kişi ya dikkate alınmaz ya da anlaşılmaz.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Bir şey bilen herkes, her şeyden önce şunu bilir: Cehaletinin örneklerini aramak için uzun süre uğraşmasına gerek yoktur.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Dünyaya karşı tek çit, onun iyice bilinmesidir; genç bir beyefendi kaldırabildiği ölçüde, kademe kademe bu bilgiye sokulmalıdır ve güvenli, hünerli ellerin rehberliğinde olması koşuluyla ne kadar erken olursa o kadar iyidir.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Hakikati hakikatin kendisi için sevmek, bu dünyada insan yetkinliğinin başlıca parçası ve bütün diğer erdemlerin tohum yatağıdır.”
— John Locke (1632 – 1704)