Ünlü söz
“Ona her gün şu kadar saat oynamasını buyurun ve bunu yaptığından emin olun; göreceksiniz ki kısa sürede bu oyundan bıkacak ve onu bırakmak isteyecektir. Hoşlanmadığınız eğlenceleri onun için bir iş haline getirerek, kendiliğinden ve zevkle yapmasını istediğiniz şeylere yönelecektir; özellikle de bunlar, ona emredilen o oyundaki görevi yerine getirmesinin ödülleri olarak sunulursa.”
— John Locke (1632 – 1704)
İngilizce aslı
Enjoin him to play so many hours every day, and look that he do it; and you shall see he will quickly be sick of it; and willing to leave it. By this means making the recreations you dislike a business to him, he will of himself with delight betake himself to those things you would have him do, especially if they be proposed as rewards for having performed the task in that play which is commanded of him.
Ne anlatıyor?
Locke bu sözüyle, insan doğasında iş ile oyun arasındaki ayrımın büyük ölçüde bir algı meselesi olduğunu gösterir. Bir şey özgürce seçildiğinde ve zorunluluk hissi taşımadığında oyun, başkaları tarafından dayatılıp denetlendiğinde ise iş haline gelir. Bu yüzden çocuğa sevdiği bir oyunu bile zorunlu bir görev gibi verirseniz, o oyun cazibesini kaybeder.
Buradaki eğitim stratejisi zarif ve etkilidir: Eğitimci, çocuğun aşırı düşkün olduğu bir oyunu programlı bir ödeve dönüştürerek çocuğun ona olan ilgisini azaltır; buna karşılık asıl yapılmasını istediği yararlı faaliyetleri bir ödül, bir ayrıcalık gibi sunar. Böylece çocuk, zorlama altında kalmadan istenen davranışa yönelir.
Locke'un bu gözlemi, günümüzde psikolojide "aşırı gerekçelendirme etkisi" olarak bilinen olgunun erken bir örneğini andırır: Bir etkinlik dışsal zorunluluklara bağlandığında, ona duyulan içsel ilgi azalabilir. Bu anlayış, çocuk eğitiminde baskı yerine koşulları düzenleyerek yönlendirme yapmanın gücünü vurgular.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Some Thoughts Concerning Education'ın 129. bölümünün devamıdır. Locke bir önceki pasajda çocukların boş durmaktan hoşlanmadığını ve eğitimcinin onların doğal meşguliyet arzusunu yararlı işlere yönlendirmesi gerektiğini söylemişti. Bu pasajda ise bu prensibi uygulamaya dönük somut bir teknik sunar: Çocuğun aşırı sevdiği oyunu zorunlu hale getirerek onu bu oyundan soğutmak ve istenen faaliyetleri ödül olarak sunmak.
Kaynak
- Eser: Some Thoughts Concerning Education (1693)
- Künye: Sec. 129
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/John_Locke
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Oğlunun kendisine ve emirlerine saygı duymasını isteyen kişi, oğluna büyük bir saygı göstermelidir. Maxima debetur pueris reverentia [Çocuklara en büyük saygı borçludur].”
— John Locke (1632 – 1704)
“İyi ve kötü, ödül ve ceza, akıl sahibi bir yaratığın yegâne güdüleridir: İnsanlığın tümü bunlarla işe koyulur ve yönlendirilir; bunlar mahmuz ve dizginlerdir.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Hepimiz bir tür bukalemunuz; yakınımızdaki şeylerden sürekli renk alırız. İşittiklerinden çok gördüklerini daha iyi anlayan çocuklarda buna şaşmamak gerekir.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Ona vaktinden önce erkekçe bir tavır ve özgüven kazandırmak için çaba gösterilecekse, bu esas olarak dünyaya kendi yönetimi altında çıktığında erdemine bir kalkan olsun diyedir.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Onun taklit etmesini istemeyeceğin hiçbir şeyi onun önünde yapmamalısın. Sende, onda kusur sayılmasını isteyeceğin bir şey ortaya çıkacak olursa, o mutlaka senin örneğine sığınacak ve öyle bir sığınacaktır ki, ona yaklaşıp bu kusuru doğru yoldan düzeltmek kolay olmayacaktır.”
— John Locke (1632 – 1704)
“Sağlam bir bedende sağlam bir zihin, bu dünyadaki mutlu bir durumun kısa ama eksiksiz bir tarifidir.”
— John Locke (1632 – 1704)