İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Seslerin düşüncelerimizle doğal bir bağı olmadığından ... anlamlarının kuşkulu ve belirsiz olmasının nedeni, bir sesin bir düşünceyi belirtmeye bir başkasından daha az elverişli olmasından çok, karşılık geldikleri düşüncelerde yatar.”

— John Locke (1632 – 1704)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

Since sounds have no natural connection with our ideas ... the doubtfulness and uncertainty of their signification ... has its cause more in the ideas they stand for than in any incapacity there is in one sound more than another to signify any idea.

Ne anlatıyor?

Locke burada dilin keyfî doğasına ve anlam belirsizliğinin asıl kaynağına işaret etmektedir. Ona göre kelimeler, seslerden ibaret oldukları için kendiliklerinden hiçbir anlam taşımazlar; anlamı onlara yükleyen insan zihnindeki düşüncelerdir. Dolayısıyla iletişimde ortaya çıkan belirsizlik, kelimelerin yetersizliğinden değil, o kelimelerin işaret ettiği düşüncelerin konuşan kişinin zihninde net biçimde kurulmamış olmasından kaynaklanır.

Bu görüş, Locke'un insan zihnini doğuştan boş bir levha olarak gören ve bilginin deneyimle inşa edildiğini savunan felsefesiyle uyumludur. Dil, bu deneyimden gelen ideleri aktarmak için kullanılan bir araçtır; araç ne kadar gelişmiş olursa olsun, onu kullanan zihin idelerini netleştirmezse anlam muğlak kalır.

Günümüzde bu söz, iletişim sorunlarının çoğu zaman kelime dağarcığından değil, düşüncenin kendisinin bulanık olmasından doğduğunu hatırlatan bir uyarı niteliği taşır. Bir tartışmada taraflar aynı kelimeleri kullandıkları hâlde farklı şeyler düşünebiliyorlarsa, mesele kelimede değil kavramın zihindeki netliğindedir.

Hangi bağlamda söylendi?

Locke'un başyapıtı "İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme" (An Essay Concerning Human Understanding) 1689'da yayımlanmıştır. Üçüncü kitabın dokuzuncu bölümünde, kelimelerin kusurlu oluşu ele alınırken Locke, anlam belirsizliğinin temel nedeninin ideler ile sesler arasında doğal bir bağ bulunmaması olduğunu açıklamaktadır. Sözün bulunduğu dördüncü paragrafta, dilin bu kusurunun giderilmesinin zorluğu üzerinde durulmaktadır. Locke bu bölümde iletişimdeki yanlış anlamaları felsefi bir temele oturtmaya çalışır; ona göre anlamın dildeki değil zihindeki temelleri araştırılmalıdır.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler