Ünlü söz
“Aynı şekilde geometride, belli bir yöne çizilen bir doğru artı olarak sayılırsa, ters yöne çizilen doğru eksi olarak alınabilir. Diyelim ki AB sağa, BC sola çizilsin; AB artı sayılırsa, BC eksi olur; çünkü çizilirken AB'yi azaltır...”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
İngilizce aslı
After the same Manner in Geometry, if a Line drawn any certain Way be reckon'd for Affirmative, then a Line drawn the contrary Way may be taken for Negative: As if AB be drawn to the right, and BC to the left; and AB be reckon'd Affirmative, then BC will be Negative; because in the drawing it diminishes AB...
Ne anlatıyor?
Newton burada geometrik büyüklüklerin işaret kazanmasını, doğrultu seçimine bağlı bir uzlaşı olarak açıklıyor. Bir doğru parçasının "artı" ya da "eksi" olması, kendi başına mutlak bir nitelik değildir; belirlenen referans yönüne göre anlam kazanır. Sağa doğru çizilen bir doğru artı kabul edilirse, sola doğru çizilen doğru onu azalttığı için eksi sayılabilir. Bu yaklaşım, cebirsel işaretlerin geometrik temsilini mümkün kılar.
Bu söz, soyut matematiksel kavramların uzamsal bir model üzerinden nasıl kurulabileceğini gösterir. Newton, geometrik çizimleri cebirsel işaretlerle ilişkilendirerek matematiğin farklı alanları arasında bir köprü kurar. Bugün için de, koordinat sistemlerinde yönlerin artı ve eksi olarak tanımlanmasının temelini oluşturan bu tür açıklamalar, matematik eğitiminde kavramların sezgiyle bağlantısını kuvvetlendirmeye yarar.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu pasaj, Newton'un cebirsel akıl yürütmeyi geometrik temsillerle açıkladığı Arithmetica Universalis (1707) adlı eserinden alınmıştır.
Kaynak
- Eser: Arithmetica Universalis (1707)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Isaac_Newton
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Mekanik de olsa faydalı şeyler, Pappus'tan öğrendiğimiz üzere, geometrideki faydasız spekülasyonlara haklı olarak tercih edilir.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
“Cebir yoluyla denklemlere kolayca ulaşırsınız; ancak oradan, genellikle porizmalar yöntemi aracılığıyla ortaya çıkan zarif inşalara ve kanıtlamalara geçmek o kadar kolay değildir; bu analizde kişinin yaratıcılığı ve icat gücü de o kadar fazla çalıştırılıp inceltilmez.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
“Ateizm o kadar saçma ki. Güneş sistemine baktığımda, dünyanın güneşten doğru uzaklıkta olduğunu ve uygun miktarda ısı ile ışık aldığını görüyorum. Bu tesadüfen olmadı.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
“Başka hiçbir kanıt olmasaydı bile, başparmak beni Tanrı'nın varlığına ikna ederdi.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
“Felsefe yapmanın en iyi ve en güvenli yöntemi, önce şeylerin özelliklerini özenle araştırmak ve bu özellikleri deneyle saptamak, sonra da onları açıklamak için daha yavaş bir biçimde varsayımlara ilerlemek gibi görünüyor. Çünkü varsayımlar yalnızca şeylerin özelliklerini açıklamada kullanılmalı, onları belirlemede varsayılmamalıdır; ancak deneylere yol açabildikleri ölçüde bu mümkündür.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
“Şekillerin basitliği, onların oluşum ve düşünce bakımından basitliğine bağlıdır; bir denklem ise bir şeklin üretildiği ve kavranmasını kolaylaştıran (geometrik ya da mekanik) bir tariften başka bir şey değildir.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)