İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Şekillerin basitliği, onların oluşum ve düşünce bakımından basitliğine bağlıdır; bir denklem ise bir şeklin üretildiği ve kavranmasını kolaylaştıran (geometrik ya da mekanik) bir tariften başka bir şey değildir.”

— Isaac Newton (1642 – 1727)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

The Simplicity of Figures depend upon the Simplicity of their Genesis and Ideas, and an Æquation is nothing else than a Description (either Geometrical or Mechanical) by which a Figure is generated and rendered more easy to the Conception.

Ne anlatıyor?

Newton burada basitlik kavramını yeniden tanımlar. Ona göre bir geometrik şeklin basitliği, onun denkleminin biçimsel kısalığından değil, şeklin nasıl ortaya çıktığından, yani üretiliş ve zihinde canlandırılış biçiminden gelir. Denklem ise bu üretimi tarif eden bir araçtır; şeklin kendisinden daha öncelikli değildir. Bir eğrinin zihinde kolayca kurulabilmesi ve çizilebilmesi, onun gerçek basitliğinin ölçüsüdür.

Bu bakış açısı, Newton'un matematikte sezgi ve geometrik kavrayışa verdiği önemi gösterir. Analitik geometri ve cebirsel sembolizm gelişirken, Newton bunların yalnızca yardımcı araçlar olduğunu ve asıl olanın şekillerin doğası ile üretiliş biçimi olduğunu hatırlatır. Denklem, bu üretilişi özetleyen bir tarif olarak değerlidir; fakat tek başına hakikatin ölçütü haline getirilmemelidir.

Bugünün okuru için bu söz, herhangi bir alanda gösterim biçiminin içeriğin yerini almaması gerektiğini söyler. Bir fikrin sade görünmesi, onun kavramsal olarak basit olduğu anlamına gelmez. Newton'un ölçütü kavramsal zenginlik ile ifade ekonomisini birbirinden ayırmayı öğretir: Asıl basitlik, bir şeyin zihinde ve uygulamada nasıl doğduğunda aranmalıdır.

Hangi bağlamda söylendi?

Bu söz, Newton'un 1707'de yayımlanan "Arithmetica Universalis" adlı eserinden alınmıştır. Eserde Newton, cebirsel gösterimin geometrik kavrayışla ilişkisini eleştirel biçimde tartışır. Ona göre matematiksel nesnelerin doğası, onları ifade eden sembollerden daha temeldir; bu nedenle basitlik ölçütü yeniden düşünülmelidir.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler