İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Gök cisimlerinin hareketlerini hesaplayabilirim, ama insanların çılgınlığını hesaplayamam.”

— Isaac Newton (1642 – 1727)

TartışmalıSözün bu kişiye ait olup olmadığı kesin değil.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

I can calculate the motions of the heavenly bodies, but not the madness of the people.

Ne anlatıyor?

Bu sözün Newton'a ait olduğu kesin değildir. Yaygın olarak ona atfedilse de, çağdaş kaynaklarda ya da Newton'un kendi yazılarında böyle bir ifadeye rastlanmamıştır. Buna rağmen söz, Newton'un bilimsel zihniyeti ile toplumsal davranışların öngörülemezliği arasındaki karşıtlığı iyi yansıtır. Gök cisimlerinin hareketleri, Newton'un geliştirdiği kütle çekim yasası ve hareket yasalarıyla büyük bir kesinlikle hesaplanabilir. Oysa insan topluluklarının coşkuları, korkuları ve irrasyonel davranışları, aynı türden matematiksel bir kesinlikle modellenemez.

Bu söz, bilimin sınırlarına dair önemli bir noktaya işaret eder: Doğa olaylarında düzenlilik ve yasalar bulunabilir; ancak insan davranışı, duygular, inançlar ve toplumsal dinamikler çok daha karmaşık ve belirsizdir. Newton'un kendisi simya ve teoloji gibi alanlarla da ilgilenmiş olsa da, onun bilimsel başarısı öncelikle doğanın mekanik düzenini açıklamaya yöneliktir.

Bugünün okuru için bu cümle, bilimsel bilginin gücüyle insanî öngörülemezlik arasındaki gerilimi hatırlatır. Ekonomi, sosyoloji ve psikoloji gibi alanlar insan davranışını anlamaya çalışır; ama yine de toplumsal çılgınlıklar, panikler ve irrasyonel akımlar, en kesin bilimsel modellerin bile öngöremediği biçimlerde ortaya çıkabilir.

Hangi bağlamda söylendi?

Bu sözün hangi bağlamda ve ne zaman söylendiği güvenilir kaynaklarda belgelenmemiş; bu yüzden tahmin yürütmüyoruz.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler