Ünlü söz
“İyi bir saat, denizde birkaç gün boyunca hesap tutmaya ve bir gök gözleminin zamanını bilmeye yarayabilir; bu amaçla, daha iyi türden bir saat bulunana kadar iyi bir mücevher saat yeterli olabilir. Ancak denizde boylam bir kez kaybedildiğinde, hiçbir saatle yeniden bulunamaz.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
İngilizce aslı
A good watch may serve to keep a recconing at Sea for some days and to know the time of a Celestial Observ[at]ion: and for this end a good Jewel watch may suffice till a better sort of Watch can be found out. But when the Longitude at sea is once lost, it cannot be found again by any watch.
Ne anlatıyor?
Newton burada denizcilikte boylam belirlemede saatin rolünü iki aşamalı olarak ele alıyor. Bir saat, gemide yerel hesabı bir süre sürdürmek ve gökyüzü gözleminin tam zamanını kaydetmek için iş görebilir. Bu bakımdan mütevazı bir saat bile geçici bir çözümdür. Ancak Newton'un asıl vurgusu, saatin tek başına boylam sorununu çözmediğidir: Boylam bilgisi bir kez yitirildiğinde, sırf saatle geri getirilemez; çünkü saat ancak başlangıç meridyenine göre ne kadar doğu ya da batıda olunduğunu gösterebilecek başka verilerle birlikte anlamlıdır.
Söz, bilimsel bir araç ile çözülmesi gereken problem arasındaki ilişkiyi netleştirir. Saat önemli ama yeterli olmayan bir bileşendir. Bugünkü okur için bu, teknolojik araçların tek başına bir sorunu çözmediğini, aracın kullanım amacının ve sınırlarının da bilinmesi gerektiğini hatırlatan bir uyarı niteliği taşır.
Hangi bağlamda söylendi?
Newton'un 1721'de Amirallik Sekreteri Josiah Burchett'e yazdığı mektuptan alıntılanmıştır. Pasaj, Boylam Kurulu'nun denizde boylam belirlemeye yönelik yöntemleri değerlendirdiği dönemde yazılmış ve Dava Sobel'in Longitude (1995) adlı kitabında aktarılmıştır.
Kaynak
- Eser: Board of Longitude (1721)
- Künye: Letter to Josiah Burchett (1721), quoted in Longitude (1995) by Dava Sobel, p. 60
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Isaac_Newton
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Aynı şekilde geometride, belli bir yöne çizilen bir doğru artı olarak sayılırsa, ters yöne çizilen doğru eksi olarak alınabilir. Diyelim ki AB sağa, BC sola çizilsin; AB artı sayılırsa, BC eksi olur; çünkü çizilirken AB'yi azaltır...”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
“Mekanik de olsa faydalı şeyler, Pappus'tan öğrendiğimiz üzere, geometrideki faydasız spekülasyonlara haklı olarak tercih edilir.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
“Cebir yoluyla denklemlere kolayca ulaşırsınız; ancak oradan, genellikle porizmalar yöntemi aracılığıyla ortaya çıkan zarif inşalara ve kanıtlamalara geçmek o kadar kolay değildir; bu analizde kişinin yaratıcılığı ve icat gücü de o kadar fazla çalıştırılıp inceltilmez.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
“Ateizm o kadar saçma ki. Güneş sistemine baktığımda, dünyanın güneşten doğru uzaklıkta olduğunu ve uygun miktarda ısı ile ışık aldığını görüyorum. Bu tesadüfen olmadı.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
“Başka hiçbir kanıt olmasaydı bile, başparmak beni Tanrı'nın varlığına ikna ederdi.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)
“Şekillerin basitliği, onların oluşum ve düşünce bakımından basitliğine bağlıdır; bir denklem ise bir şeklin üretildiği ve kavranmasını kolaylaştıran (geometrik ya da mekanik) bir tariften başka bir şey değildir.”
— Isaac Newton (1642 – 1727)