İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Adaletsizlik hiçbir zaman eşit olmayan haklarda değil, 'eşit' haklar talep etmekte yatar.”

— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

Almanca aslı

Unrecht liegt niemals in ungleichen Rechten, es liegt im Anspruch auf »gleiche« Rechte.

Ne anlatıyor?

Nietzsche bu sözüyle eşitlik kavramına yönelik yerleşik anlayışı altüst eder. Ona göre adaletsizlik, insanlar arasındaki farklılıkların kabul edilmesinde değil; herkese aynı hakların verilmesi isteğinde gizlidir. Bu düşünce, onun eşitlik idealini bir zayıflık ve çöküş belirtisi olarak gören genel felsefesiyle bağlantılıdır. Nietzsche insanların yetenek, güç ve yaratıcılık bakımından doğal olarak eşit olmadığını savunur; dolayısıyla ona göre herkes için aynı hakları istemek, bu doğal mertebe farklarını görmezden gelmektir.

Burada 'haklar' sözcüğünün tırnak içine alınmış biçimde 'eşit' vurgusuyla kullanılması bilinçli bir polemiktir. Nietzsche, modern demokratik ve sosyalist söylemlerde yüceltilen eşitlik fikrini, insanların birbirinden farklı olduğunu inkâr eden bir yanılsama olarak eleştirir. Ona göre asıl haksızlık, güçlü ve yaratıcı insanları sıradanın seviyesine çeken bu taleptir.

Söz, bugün eşitlik ve adalet tartışmalarında hâlâ sert bir karşı ses işlevi görür. Okuru, eşitliğin her koşulda adil olup olmadığını ve farklılıkların toplumsal düzenlemede nasıl ele alınması gerektiğini düşünmeye zorlar; ne var ki Nietzsche'nin bu görüşü, eşitlik mücadelesini bir değer olarak benimseyenler için rahatsız edici olmaya devam eder.

Hangi bağlamda söylendi?

Bu söz, Nietzsche'nin Der Antichrist adlı eserinin 57. bölümünden alınmıştır. Eserde sadece Hristiyanlık değil, onunla bağlantılı görülen modern eşitlik ve demokrasi idealleri de eleştirilir. Bu bölümde Nietzsche, eşit haklar söylemini, insanlar arasındaki doğal farkları inkâr eden bir çöküş belirtisi olarak değerlendirir ve eşitlik idealini 'sürü ahlakı' çerçevesinde ele alır.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler