Ünlü söz
“Bilginin kendisi uğruna olması — ahlakın kurduğu son tuzak budur: böylece insan bir kez daha bütünüyle ona dolanır.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
Almanca aslı
»Die Erkenntnis um ihrer selbst willen
Ne anlatıyor?
Nietzsche bu sözünde, bilgiyi ya da hakikati yalnızca 'kendisi için' istemenin bile başlı başına bir ahlak biçimi olduğunu söyler. Ahlakın insanı en zor fark edilen yerden, yani koşulsuz hakikat arayışı üzerinden yeniden ele geçirdiğini ima eder. Ona göre 'bilgi için bilgi' ideali, masum ve ahlak dışı bir tutum gibi görünse de aslında eski ahlaki mutlaklık alışkanlığının kılık değiştirmiş halidir; çünkü hâlâ bir şeyin kendinde değerli olduğu inancına dayanır.
Bu, Nietzsche'nin 'İyinin ve Kötünün Ötesinde' adlı eserindeki daha geniş projesiyle uyumludur: ahlaki değer yargılarının ardındaki psikolojik ve kültürel koşulları açığa çıkarmak. Filozof burada okurunu, en saf görünen entelektüel arzuların bile değer yargılarından bağımsız olmadığını düşünmeye çağırır.
Günümüz okuru için bu söz, bilimsel nesnellik ya da tarafsız bilgi gibi ideallerin de birer değer seçimi taşıdığını hatırlatan felsefi bir uyarı niteliğindedir. Nietzsche bilgiyi küçümsemez; yalnızca onun sözde ahlak dışı ya da koşulsuz konumunun sorgulanmasını ister.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu sözün hangi bağlamda ve ne zaman söylendiği güvenilir kaynaklarda belgelenmemiş; bu yüzden tahmin yürütmüyoruz.
Kaynak
- Eser: Jenseits von Gut und Böse
- Künye: das ist der letzte Fallstrick, den die Moral legt: damit verwickelt man sich noch einmal völlig in sie." - Aph. 64
- Kaynak bağlantısı: https://de.wikiquote.org/wiki/Friedrich_Nietzsche
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“İyi ve Kötü denen eski bir kuruntu vardır. Bu kuruntunun tekerleği şimdiye dek falcılar ve yıldız okuyucular etrafında dönmüştür.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Kör öğrenciler olmadan bir insanın ve eserinin etkisi hiçbir zaman büyük olmamıştır. Bir bilgiyi zafere ulaştırmak çoğu zaman yalnızca şu anlama gelir: onu aptallıkla öyle evlendirmek ki, aptallığın ağırlığı bilgi için de zaferi zorlasın.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Kanaatler, hakikatin yalanlardan daha tehlikeli düşmanlarıdır.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Bilge kişi gökbilimci olarak. - Yıldızları hâlâ "üstünde" bir şeyler olarak hissettiğin sürece, henüz bilen kişinin bakışına sahip değilsin demektir.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Bir düşünürü umutsuzluğa sürükleyebilecek şeyler arasında şu bilgi de vardır: Mantıksızlık insan için zorunludur ve mantıksızlıktan pek çok iyi şey doğar.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Kendi evimde otururum, // Hiç kimseyi hiçbir zaman taklit etmedim // Ve - kendi kendine gülmeyen // Her ustaya güldüm.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)