İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“"Bir insanın yüce yanını görmek istemeyen, onun alçak ve yüzeysel olan yanına o kadar daha keskin bakar — ve böylece kendini ele verir. — Aforizma 275"”

— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

Almanca aslı

"Wer das Hohe eines Menschen nicht sehen will, blickt um so schärfer nach dem, was niedrig und Vordergrund an ihm ist — und verräth sich selbst damit.- Aph. 275

Ne anlatıyor?

Nietzsche bu aforizmada bakışın yönünün aslında bakan kişinin karakterini açığa çıkardığını söyler. Bir insanı değerlendirirken onun yüksek, soylu, derin yanlarını görmeyi reddedip yalnızca zayıf, bayağı ya da yüzeysel taraflarına odaklanan kişi, aslında kendi iç dünyasını ele verir. Bu seçici bakış, bir algılama tercihi değil; kıskançlık, küçümseme ihtiyacı ya da kendi yetersizlik duygusuyla hareket eden bir ruh halinin dışavurumudur.

Nietzsche'nin düşünce dünyasında bu fikir, onun 'perspektivizm' anlayışıyla ve ahlaki değerlerin kökenine dair sorgulamalarıyla bağlantılıdır. İnsanların başkalarını yargılama biçimleri, nesnel bir hakikatten çok kendi içgüdülerinin, arzularının ve korkularının bir yansımasıdır. Başkasında yalnızca düşük olanı arayan biri, aslında kendi içindeki o düşüklükle yüzleşmekten kaçınmak için bir ayna arıyor olabilir.

Günümüz okuruna bu söz, özellikle eleştiri ve yargılama alışkanlıklarımız üzerine düşünme fırsatı sunar. İnsanlar hakkında konuşurken neden kolayca kusurlara odaklandığımızı, birinin başarısını ya da erdemini neden görmek istemediğimizi sorgulamaya davet eder. Eleştirinin kendisi değil, eleştiriyi yönlendiren niyet önemlidir.

Hangi bağlamda söylendi?

Bu aforizma Nietzsche'nin 1886'da yayımlanan 'Jenseits von Gut und Böse' (İyinin ve Kötünün Ötesinde) adlı eserinin dördüncü bölümünde yer alır. Aforizma 275, bu bölümde insan psikolojisi, ahlaki değerlendirmeler ve filozofların karakter yapısı üzerine yapılan gözlemler dizisinin bir parçasıdır. Nietzsche bu eserde geleneksel ahlak anlayışını sorgular ve insanların değerlendirmelerinin ardındaki psikolojik güdüleri açığa çıkarmaya çalışır. Aforizmanın sonundaki 've böylece kendini ele verir' ifadesi, bu psikolojik teşhirin özünü oluşturur.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler