“Bütün sistematikçilere güvenmiyorum ve onlardan kaçınıyorum. Sisteme yönelik istenç, dürüstlük eksikliğidir.”

Nietzsche burada felsefi sistem kurmaya yönelik güçlü bir şüpheyi dile getirir. Ona göre bir düşünürün her şeyi kapsayan, tutarlı ve kapalı bir sistem oluşturma arzusu, dünyanın karmaşık ve çelişkili yapısını görmezden gelme pahasına gerçekleşir. Sistem kurucu, kendi şemasına uymayan her şeyi dışarıda bırakmak ya da zorla o şemaya uydurmak zorunda kalır. Bu da gerçeğe karşı bir tür sahtekârlıktır.

Nietzsche'nin kendi yazma tarzı da bu eleştiriyle uyumludur. O, büyük ve kapalı sistemler yerine aforizmalar, kısa ve çarpıcı sözler, ani düşünce sıçramaları kullanır. Bu üslup, düşüncenin donmuş bir yapıya hapsedilmesini reddeden, yaşamın akışkanlığına ve çelişkilerine açık kalan bir tavrı yansıtır. 'İstenç' sözcüğünü kullanması da anlamlıdır: Sorun yalnızca sistemin kendisi değil, düşünürü o sistemi kurmaya iten iradedir; çünkü bu irade, kontrol etme ve belirsizliği ortadan kaldırma tutkusundan beslenir.

Sözün bugünkü değeri, dogmatik düşünceye karşı bir uyarı niteliği taşımasındadır. Hangi alanda olursa olsun —felsefe, ideoloji, bilim ya da gündelik düşünce— her şeyi tek bir çerçeveye oturtma ısrarı, gerçeğin düzensiz ve çok yönlü yapısını çarpıtabilir. Nietzsche dürüstlüğü, tam da bu düzensizliği kabul edebilme cesareti olarak tanımlar.

Bu aforizma, Nietzsche'nin 'Putların Alacakaranlığı' adlı kitabının 'Özdeyişler ve Oklar' bölümünde yer alır. Eser, Nietzsche'nin geç döneminde yazdığı, geleneksel felsefe, ahlak ve kültür anlayışlarına karşı sert eleştiriler içeren kısa ve yoğun metinlerden oluşur. Bu söz de onun sistemli felsefeye yönelik köklü muhalefetinin en bilinen ifadelerinden biridir.