Ünlü söz
“Çiğnenen solucan kıvrılır. Zekice davranır böylece. Yeniden çiğnenme olasılığını azaltır. Ahlakın diliyle: Tevazu.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
Almanca aslı
Der getretene Wurm krümmt sich. So ist es klug. Er verringert damit die Wahrscheinlichkeit, von neuem getreten zu werden. In der Sprache der Moral: Demut.
Ne anlatıyor?
Nietzsche bu sözde, insanların "tevazu" ya da "alçakgönüllülük" adını verdiği davranışın kökenine dair soğukkanlı bir psikolojik çözümleme sunar. Solucan örneği, bir canlının kendini korumak için küçülüp sinmesinin aslında bilinçli bir erdem değil, fizyolojik bir savunma refleksi olduğunu gösterir. Nietzsche'ye göre insanın tevazu dediği çoğu davranış da bu refleksten başka bir şey değildir: Güçlüden gelebilecek zararı azaltmak için önceden boyun eğme ya da kendini küçük gösterme hamlesidir.
Burada ahlak felsefesine yönelik temel bir kuşku dile getirilir. Yüceltilen erdemlerin ardındaki güdüleri sorgulamak, Nietzsche'nin "değerlerin yeniden değerlendirilmesi" dediği projenin örneklerinden biridir. Söz, bugünün okurunu da gündelik yaşamda övdüğümüz erdemlerin hangi güdülerle sergilendiğini düşünmeye davet eder. Ancak bu bakış, tevazunun her zaman ikiyüzlülük olduğu anlamına gelmez; Nietzsche daha çok bu kavramın genellikle gizlenen işlevine dikkat çeker.
Hangi bağlamda söylendi?
Nietzsche'nin "Götzen-Dämmerung" (Putların Alacakaranlığı) adlı eserinin "Sprüche und Pfeile" bölümünde yer alır. Bu bölüm, kısa ve vurucu aforizmalardan oluşur; Nietzsche burada geleneksel ahlak kavramlarını köktenci biçimde sorgular.
Kaynak
- Eser: Götzen-Dämmerung
- Künye: Sprüche und Pfeile, 31.
- Kaynak bağlantısı: https://de.wikiquote.org/wiki/Friedrich_Nietzsche
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Hiçbir galip şansa inanmaz.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“İyi ve Kötü denen eski bir kuruntu vardır. Bu kuruntunun tekerleği şimdiye dek falcılar ve yıldız okuyucular etrafında dönmüştür.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Kör öğrenciler olmadan bir insanın ve eserinin etkisi hiçbir zaman büyük olmamıştır. Bir bilgiyi zafere ulaştırmak çoğu zaman yalnızca şu anlama gelir: onu aptallıkla öyle evlendirmek ki, aptallığın ağırlığı bilgi için de zaferi zorlasın.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Kanaatler, hakikatin yalanlardan daha tehlikeli düşmanlarıdır.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Halk trajediden aslında iyice duygulanmaktan, bir kez olsun içini döküp ağlayabilmekten fazlasını istemez.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Kendi evimde otururum, // Hiç kimseyi hiçbir zaman taklit etmedim // Ve - kendi kendine gülmeyen // Her ustaya güldüm.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)