Ünlü söz
“Karar bir kez verildi mi, en iyi karşı gerekçeye bile kulağını kapatmak: güçlü karakterin işareti. Yani ara sıra görülen bir aptallık istemi.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
Almanca aslı
Wenn der Entschluss einmal gefasst ist, das Ohr auch für den besten Gegengrund zu schließen: Zeichen des starken Charakters. Also ein gelegentlicher Wille zur Dummheit.
Ne anlatıyor?
Nietzsche burada karar vermenin doğasına dair keskin bir gözlem yapar. İnsanlar genellikle kararın, bütün gerekçeleri dinleyip tarttıktan sonra ulaşılan bir sonuç olduğunu düşünür. Oysa Nietzsche'ye göre güçlü karar, tam da bütün karşı argümanları duymaya devam etmenin imkânsız olduğu noktada doğar. Karar verdikten sonra en iyi karşı gerekçeye bile kulak tıkamak, iradenin kendini koruma biçimidir. Buna 'ara sıra görülen bir aptallık istemi' demesi ise ironiktir: Akılcılığın ve sürekli tartmanın da bir zayıflık biçimi olabileceğini ima eder. Sürekli her şeyi yeniden değerlendiren, her itiraza açık kalan kişi sonunda hiçbir şeye karar veremez; eylem gücünü yitirir.
Bu düşünce, Nietzsche'nin genel felsefesindeki 'güç istemi' kavramıyla bağlantılıdır. Karar verme anında insan, kendi iradesini gerçekliğe dayatır; bu dayatma, çelişkili seslere karşı bir tür sağırlık gerektirir. Elbette Nietzsche burada düşüncesizliği ya da bilgisizliği yüceltmiyor; aksine, kararın psikolojik bedeline dikkat çekiyor. 'Aptallık istemi' ifadesi, bilinçli bir kapanışı, yani kişinin kendi seçtiği sınırı anlatır.
Bugünün okuru için bu söz, aşırı bilgi çağında karar vermenin neden bu kadar zorlaştığını açıklar. Seçenekler ve itirazlar sonsuz olduğunda, bir noktada durup 'yeter' diyebilmek bir karakter meselesidir. Nietzsche'nin sözü, kararın yalnızca akıl değil, aynı zamanda bir irade ve kapanış eylemi olduğunu hatırlatır.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Nietzsche'nin 1886'da yayımlanan 'Jenseits von Gut und Böse' (İyinin ve Kötünün Ötesinde) adlı eserinin 107. aforizmasından alınmıştır. Eser, Nietzsche'nin olgunluk dönemi felsefesinin temel metinlerinden biridir; ahlak, hakikat, irade ve karakter üzerine yoğunlaşır. Nietzsche bu dönemde geleneksel ahlakın ve rasyonalist felsefenin eleştirisini derinleştirmekte, insanın psikolojik gerçekliğine dair gözlemlerini aforizmalar biçiminde dile getirmektedir.
Kaynak
- Eser: Jenseits von Gut und Böse
- Künye: Aph. 107
- Kaynak bağlantısı: https://de.wikiquote.org/wiki/Friedrich_Nietzsche
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Kör öğrenciler olmadan bir insanın ve eserinin etkisi hiçbir zaman büyük olmamıştır. Bir bilgiyi zafere ulaştırmak çoğu zaman yalnızca şu anlama gelir: onu aptallıkla öyle evlendirmek ki, aptallığın ağırlığı bilgi için de zaferi zorlasın.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Kanaatler, hakikatin yalanlardan daha tehlikeli düşmanlarıdır.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Bilge kişi gökbilimci olarak. - Yıldızları hâlâ "üstünde" bir şeyler olarak hissettiğin sürece, henüz bilen kişinin bakışına sahip değilsin demektir.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Bir düşünürü umutsuzluğa sürükleyebilecek şeyler arasında şu bilgi de vardır: Mantıksızlık insan için zorunludur ve mantıksızlıktan pek çok iyi şey doğar.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Hayır, insanlığın hedefi sonda olamaz, ancak en yüksek örneklerinde olabilir.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Kendi evimde otururum, // Hiç kimseyi hiçbir zaman taklit etmedim // Ve - kendi kendine gülmeyen // Her ustaya güldüm.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)