“Katlanamadığımız insanlardan kuşkulanmaya çalışırız.”

Nietzsche burada insan psikolojisinin savunmacı bir yönünü açığa çıkarır. Birinden hoşlanmadığımızda, bu hoşnutsuzluğu kendimize haklı göstermek isteriz. Bunu yapmanın yollarından biri, o kişiye karşı kuşku geliştirmektir. Çünkü "onu sevmiyorum" demek, bencilce ya da haksız bir yargı gibi görünebilir. Oysa "ona güvenmiyorum", "onda bir tuhaflık var" ya da "niyeti belli değil" düşüncesi, hoşnutsuzluğu ahlaki bir zemine oturtur.

Bu psikolojik mekanizma, insanın kendi duygularını ahlakileştirme eğilimini gösterir. Kişi, olumsuz duygusunun sorumluluğunu üstlenmek yerine, karşıdakine bir kusur atfeder. Böylece hem vicdanı rahatlar hem de kendini haklı görür. Nietzsche'nin bu gözlemi, gündelik ilişkilerden siyasi kutuplaşmalara kadar geniş bir alanda geçerlidir: Hoşlanmadığımız kişi ya da gruplara yönelik güvensizlik, çoğu zaman önce gelen duygusal mesafenin sonradan rasyonelleştirilmesidir.

Bu söz, Nietzsche'nin 1878'de yayımlanan "Menschliches, Allzumenschliches" (İnsanca, Pek İnsanca) adlı eserinin birinci cildinde 557. aforizmadır. Eserde insan davranışlarının altında yatan güdüler, alışkanlıklar ve kendini aldatma biçimleri psikolojik bir bakışla incelenir. Nietzsche bu aforizmada, ahlaki yargı gibi görünen bazı tutumların aslında duygusal bir rahatsızlıktan kaynaklandığını göstermeyi amaçlar.