“Kitleler bana ancak üç bakımdan bir bakışı hak ediyor görünüyor: bir kez büyük insanların, kötü kâğıt üzerine ve aşınmış kalıplarla üretilmiş, birbirine karışan kopyaları olarak; sonra büyüklere karşı direniş olarak ve nihayet büyüklerin araçları olarak; bunun dışında onları şeytan ve istatistik alsın!”

Nietzsche bu sözünde kitleleri yalnızca büyük bireylerle ilişkileri üzerinden anlamlı bulur. Ona göre sıradan insan yığınları, olağanüstü kişilerin soluk ve bozuk birer kopyasıdır; tıpkı kötü kâğıda basılmış, kalıpları aşınmış resimler gibi. İkinci olarak kitleler, büyük insanlara gösterdikleri dirençle bir tür olumsuz anlam kazanır. Üçüncü olarak ise büyüklerin amaçlarına hizmet eden araçlar olarak değerlendirilebilirler.

"Şeytan ve istatistik" ifadesi, Nietzsche'nin modern topluma ve sayılarla ifade edilen sürü düşüncesine yönelik alaycı tavrını yansıtır. Onun düşünce dünyasında asıl değer taşıyan, kendini aşabilen, yaratıcı ve bağımsız bireydir; kitle ise çoğunluğun vasatlığını, sürü ahlakını ve konformizmi temsil eder. Bu nedenle kitle, ancak büyük insanla ilişkisinde bir işleve sahip olabilir.

Bugün bu söz, birey ile çoğunluk, özgünlük ile taklit, nitelik ile nicelik arasındaki gerilimi düşünmek için güçlü bir uyarı niteliği taşır. Nietzsche okuru, kitleye teslim olmak yerine kendi değerlerini yaratmaya ve vasatın ötesine geçmeye çağırır.

Bu söz, Nietzsche'nin 1874'te yayımlanan "Unzeitgemäße Betrachtungen" (Zamana Aykırı Düşünceler) adlı eserinin ikinci bölümü olan "Vom Nutzen und Nachteil der Historie für das Leben" (Tarihin Yaşam İçin Yararı ve Sakıncası) adlı metnin 9. bölümünde yer alır. Nietzsche burada tarih bilincinin insan yaşamına etkisini tartışırken, kitlelerin tarih sahnesindeki rolünü küçümseyen ifadeler kullanır.