“Nükte, bir duygunun ölümü üzerine yazılmış epigramdır.”

Nietzsche bu sözde nükteyi, yani ince zekâlı ve iğneleyici sözü, bir duygunun sona erişini kısa ve keskin biçimde kaydeden bir mezar yazıtına benzetir. Epigram, antik çağda mezar taşlarına yazılan kısa şiirlerden doğmuştur; az sözle çok şey anlatır. Nietzsche bu benzetmeyle nüktenin ancak bir duygu söndükten sonra ortaya çıkabileceğini ima eder. Yaşayan, güçlü bir duygu insanı içine çeker; ondan uzaklaşıp onun hakkında esprili bir söz söylemek ise duygunun artık etkisini yitirdiğinin işaretidir.

Bu bakış, mizahın psikolojik bir çözümlemesini barındırır. İnsan acı ya da tutku dolu bir yaşantıyı ancak onunla arasına mesafe koyabildiğinde hafif bir dille anlatabilir. Nükte bu yüzden bir tür zaferdir: Duygu üzerinde kazanılmış zihinsel bir üstünlük. Ancak bu zafer aynı zamanda bir kaybı da ilan eder; çünkü nükte ne kadar parlak olursa olsun, sözünü ettiği duygu artık canlı değildir.

Nietzsche'nin aforizmacı üslubuna da uygun biçimde, bu sözün kendisi de bir nükte gibidir: Kısa, keskin ve okurun zihninde yankılanan bir gözlem. Düşünür, duyguların yoğunluğunu ve incelikli dilin onlarla ilişkisini aynı cümlede hem çözümler hem de sahneye koyar.

Söz, Nietzsche'nin "İnsanca, Pek İnsanca" adlı eserinin ikinci cildinin ilk bölümü olan "Karışık Kanılar ve Özdeyişler" (Vermischte Meinungen und Sprüche) kısmının 202. aforizmasıdır. Nietzsche bu bölümde çeşitli konulara dair kısa gözlemlerini derlemiştir. Mizah ve nükte, onun düşüncesinde yüzeydeki neşenin ardındaki ciddiyeti ve trajik boyutuyla ele alınan konulardan biridir.