Ünlü söz
“Sanatın olabilmesi için, herhangi bir estetik edim ve seyrin olabilmesi için, bir fizyolojik ön koşul vazgeçilmezdir: kendinden geçme.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
Almanca aslı
Damit es Kunst giebt, damit es irgend ein ästhetisches Thun und Schauen giebt, dazu ist eine physiologische Vorbedingung unumgänglich: der Rausch.
Ne anlatıyor?
Nietzsche burada sanatın kaynağını bilinçli ustalıkta değil, bedensel ve zihinsel bir yoğunlaşma hali olan 'kendinden geçme'de (Rausch) arar. Ona göre gerçek bir estetik yaratım, planlı kurgudan değil, güç artışının bedende ve ruhta yarattığı taşkınlıktan doğar. Sanatçı yalnızca yetenekli bir zanaatkâr değildir; aynı zamanda kendi gücünün doluluğunu biçime döken kişidir.\n\nNietzsche'nin 'kendinden geçme' anlayışı, sarhoşluk ya da uyuşturucu etkisinden çok, varoluşsal bir yoğunlaşmayı ifade eder. Bu hal, duyuların ve bedenin olumlanmasıyla, güçlü bir yaşama evet demeyle bağlantılıdır. Nietzsche bu düşüncesiyle, sanatın duyusal ve bedensel temelini vurgular; sanatı yalnızca akıl ya da kavram düzeyinde değerlendiren anlayışlara karşı çıkar. Aynı zamanda, 'kendinden geçme' hali yalnızca yaratıcı için değil, sanatı deneyimleyen kişi için de bir ön koşuldur; estetik seyir de bir tür yoğunlaşma ve güç duygusu ister. Bu söz, sanatın asıl kaynağının kavramsal düşünce değil, bedensel ve duygusal bir taşma olduğunu savunan Dionysosçu sanat anlayışının özlü bir ifadesidir.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Nietzsche'nin 1889'da yayımlanan 'Götzen-Dämmerung' (Putların Alacakaranlığı) adlı eserinin 'Zamansız Birinin Gezintileri' bölümündeki 8. aforizmadan alınmıştır. Bu bölümde Nietzsche, çeşitli düşünürlere, sanatçılara ve kültürel konulara dair kısa denemeler ve eleştiriler sunar. Sanatın fizyolojik temeli ve 'kendinden geçme' kavramı, onun gençlik dönemindeki 'Tragedyanın Doğuşu' eserinden beri geliştirdiği Dionysosçu estetik anlayışının bir devamıdır.
Kaynak
- Eser: Götzen-Dämmerung
- Künye: Streifzüge eines Unzeitgemässen, 8.
- Kaynak bağlantısı: https://de.wikiquote.org/wiki/Friedrich_Nietzsche
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Kör öğrenciler olmadan bir insanın ve eserinin etkisi hiçbir zaman büyük olmamıştır. Bir bilgiyi zafere ulaştırmak çoğu zaman yalnızca şu anlama gelir: onu aptallıkla öyle evlendirmek ki, aptallığın ağırlığı bilgi için de zaferi zorlasın.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Kanaatler, hakikatin yalanlardan daha tehlikeli düşmanlarıdır.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Halk trajediden aslında iyice duygulanmaktan, bir kez olsun içini döküp ağlayabilmekten fazlasını istemez.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Bilge kişi gökbilimci olarak. - Yıldızları hâlâ "üstünde" bir şeyler olarak hissettiğin sürece, henüz bilen kişinin bakışına sahip değilsin demektir.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Bir düşünürü umutsuzluğa sürükleyebilecek şeyler arasında şu bilgi de vardır: Mantıksızlık insan için zorunludur ve mantıksızlıktan pek çok iyi şey doğar.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)
“Kendi evimde otururum, // Hiç kimseyi hiçbir zaman taklit etmedim // Ve - kendi kendine gülmeyen // Her ustaya güldüm.”
— Friedrich Nietzsche (1844 – 1900)