“Tanrı öldü! Tanrı ölü kaldı! Ve onu biz öldürdük! Biz, katillerin katili, kendimizi nasıl avutacağız?”

Nietzsche'nin en ünlü sözlerinden biri olan bu ifade, geleneksel dinî inancın insanlık tarafından artık savunulabilir bir temelden yoksun bırakıldığını ilan eder. Burada 'Tanrı'nın ölümü', birinin kasıtlı olarak bir varlığı ortadan kaldırması değil; modern bilimin, Aydınlanmanın ve eleştirel düşüncenin gelişimiyle birlikte dinin kültürel ve entelektüel otoritesinin çöküşüdür.

Sözü söyleyen 'deli adam', Tanrı'nın öldüğünü ilan ederken bir kutlama yapmaz. Aksine, bu olayın insanlık için devasa bir yük ve tehdit oluşturduğunu vurgular. Eski değerlerin zemini kaybolmuştur; artık insanlık, anlamı kendisi yaratmak zorundadır. Bu yüzden soru 'kendimizi nasıl avutacağız?' diye sorulur: Tanrı'yı öldüren insan, onun sağladığı mutlak anlam, ahlak ve düzen çerçevesini de kaybetmiştir.

Nietzsche burada bir sevinç çığlığı değil, büyük bir krizin habercisidir. Ancak bu kriz aynı zamanda bir fırsattır: İnsan, artık dışsal otoritelere yaslanmadan kendi değerlerini yaratma özgürlüğüne ve sorumluluğuna sahiptir. Söz, modern dünyanın sekülerleşme sürecindeki varoluşsal sarsıntıyı yoğun biçimde ifade eder.

Şen Bilim'in üçüncü kitabında, 'Der tolle Mensch' (Deli Adam) başlıklı 125. bölümde yer alır. Deli adam, gündüz vakti bir fenerle pazaryerine gelir ve Tanrı'nın öldüğünü ilan eder. Nietzsche bu sahneyle modern insanın dinin çöküşünü kavrayamadığını ve bunun sonuçlarına hazır olmadığını anlatır.