İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Gerçek Amphitryon, yemek yenen Amphitryon'dur.”

— Molière (1622 – 1673)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

Fransızca aslı

Le véritable Amphitryon, Est l'Amphitryon où l'on dine.

Ne anlatıyor?

Molière'in bu dizesinde, insanların bir kişiyi değerli ya da 'gerçek' kabul etmesinin çoğu zaman o kişinin kimliğinden çok sunduğu maddi imkânlara, özellikle de ziyafet ve ağırlamaya bağlı olduğu vurgulanır. Burada 'Amphitryon', mitolojik bir kişilikten çok, evinde misafir ağırlayan, yemek veren ev sahibinin simgesine dönüşmüştür. Söz, insan ilişkilerindeki çıkar boyutunu -özellikle de zenginlik ve cömertliğin sahte bir saygınlık yaratma gücünü- ince bir alayla eleştirir.

Mitolojiye göre Jüpiter, Amphitryon'un kılığına girerek onun karısı Alkmene'yi baştan çıkarmış, ancak gerçek Amphitryon geri döndüğünde kimin gerçek kimin sahte olduğu karışmıştır. Molière, mitteki bu kimlik ikiliğini tersine çevirerek konuyu ilahi bir espriye dönüştürür: Toplum nezdinde asıl gerçek olan, erdemli ya da asil olan değil, karnını doyuran, maddi bakımdan işe yarayan kişidir.

Bu dize, yalnızca 17. yüzyıl Fransız toplumuna yönelik bir taşlama değildir. Günümüzde de geçerliliğini koruyan bir gerçeği dile getirir: İnsanlar, onlara fayda sağlayan kişileri gerçek dost, gerçek lider ya da gerçek otorite saymaya yatkındır. Bu bakımdan söz, insan doğasındaki çıkarcılığa tutulmuş bir ayna gibidir.

Hangi bağlamda söylendi?

Söz, Molière'in 1666'da sahnelenen ve Yunan mitolojisindeki Amphitryon öyküsünü komediye uyarladığı 'Amphitryon' adlı oyunundan gelir. Oyunun sonuna doğru, gerçek Amphitryon ile Jüpiter'in sahte Amphitryon'u arasındaki karışıklığa gönderme yapan bir yapıda, bu dize özellikle insanların çıkarına göre tutum değiştirmesini vurgulamak için sarf edilmiştir.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler