Molière

Molière, asıl adıyla Jean-Baptiste Poquelin, 15 Ocak 1622'de Paris'te doğmuş Fransız oyun yazarı ve oyuncudur. Batı edebiyatının en önemli komedi yazarlarından biri olarak kabul edilir; eserleri sahnelendiği dönemden itibaren geniş bir etki yaratmış ve Fransız tiyatrosunun klasik geleneğinin temel taşlarından biri hâline gelmiştir.

Saray döşemecisi Jean Poquelin ile varlıklı bir burjuva ailesinin kızı olan Marie Cresse'nin oğlu olarak dünyaya gelen Molière, on yaşında annesini kaybetti. Babasıyla ilişkileri hiçbir zaman çok yakın olmadı. Annesinin ölümünün ardından babasıyla birlikte Paris'te, dönemin üst burjuva sınıfının yaşadığı Rue Saint-Honoré'de kaldı. İlköğrenimini Paris'te tamamladıktan sonra Cizvitlerin yönettiği ve kentin önde gelen okullarından biri olan Collège de Clermont'ta öğrenim gördü. 1641'de bu okuldan ayrıldı. Babasının daha önce satın aldığı bir imtiyaz sayesinde onun işini sürdürmeye başladı; bu dönemde hukukçu olmak için çalışmalara başladığı da aktarılır.

Haziran 1643'te, yirmi bir yaşındayken babasının işini bırakarak Paris'ten ayrılma kararı aldı. Daha önce tanıştığı oyuncu Madelaine Bejart ile birlikte 630 livre sermaye koyarak Illustre Théâtre adlı bir tiyatro topluluğu kurdu. Böylece içinde doğduğu sosyal sınıfın beklentilerinden koparak kendini tiyatroya adadı ve sahne adı olarak Molière'i benimsedi. Bu karar, yaşamının dönüm noktalarından biri oldu; bundan sonraki yıllarda hem oyuncu hem yazar olarak Fransız sahnesinde kalıcı bir yer edindi.

Molière'in başlıca katkısı, komedi türünü dönemin toplumsal yapısını, insan zaaflarını ve riyakârlığı eleştiren bir araç hâline getirmesidir. Oyunlarında karakterleri abartılı ama tanınabilir biçimde çizerek izleyiciyi hem güldürmüş hem de düşündürmüştür. Tiyatro topluluğuyla birlikte sahnelediği oyunlar dönemin Paris seyircisi üzerinde güçlü bir etki bırakmış, bazı eserleri dönemin kurumları ve değer yargılarıyla çatışmıştır. Ancak dayanak metinde onun tek tek oyunlarının adlarına ve içeriklerine ilişkin ayrıntılı bilgi verilmemektedir.

Molière, 17 Şubat 1673'te Paris'te hayatını kaybetti. Ölümüyle birlikte Fransız tiyatrosu en parlak dönemlerinden birinin önemli bir temsilcisini yitirmiş olsa da yazdığı oyunlar sonraki yüzyıllarda da sahnelenmeye devam etti. Fransız edebiyatında ve dünya tiyatro tarihinde, komediyi yalnızca bir eğlence aracı olmaktan çıkarıp toplumsal eleştirinin güçlü bir biçimi olarak geliştiren yazar olarak anılır.

Onun mirası, gerek Fransızca konuşulan coğrafyada gerekse dünya sahnelerinde canlılığını korumaktadır. Sahne adı Molière, bugün Batı komedi geleneğinin kurucu figürlerinden biri olarak anılmakta, oyunculukla yazarlığı birleştiren sanatçı kimliği sonraki kuşaklar için önemli bir örnek oluşturmaktadır.