Ünlü söz
“Çalı çırpı da var, çalı çırpı da.”
— Molière (1622 – 1673)
Fransızca aslı
Il y a fagots et fagots.
Ne anlatıyor?
Bu söz, aynı adla anılan şeylerin nitelik bakımından birbirinden çok farklı olabileceğini anlatır. Molière burada 'fagot' yani bağlanmış çalı çırpı demetini örnek verir; görünüşte aynı kategoriye giren şeyler arasında bile değer, kalite ve işe yararlık açısından büyük farklar olabilir. Söz, yüzeydeki benzerliğe aldanmamayı, her şeyi kendi özelliklerine göre değerlendirmeyi öğütleyen bir uyarı niteliği taşır.
Oyunun bağlamında bu ifade, bir konunun ya da durumun tek bir kalıba indirgenemeyeceğini, ayrıntıların ve farklılıkların göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgular. Molière, basit ve gündelik bir örnek üzerinden, insanların çoğu zaman aceleci genellemeler yapma eğilimini mizahi biçimde eleştirir.
Günümüzde de söz, 'her iş aynıdır', 'her insan aynıdır' gibi kestirme yargılara karşı bir uyarı olarak okunabilir. Aynı adı taşıyan kavramlar, eserler ya da durumlar arasında derin farklar bulunabileceğini hatırlatır; sağlıklı bir değerlendirme, bu farkları görmekle başlar.
Hangi bağlamda söylendi?
Söz, Molière'in 1666 tarihli Le Médecin malgré lui adlı komedyasının birinci perdesinin altıncı sahnesinde geçer. Oyunda oduncu Sganarelle, karısının düzeniyle kendini hekim olarak tanıtmak zorunda kalır. Bu sahnede 'fagot' sözcüğü hem gerçek anlamıyla odun demetini hem de oyundaki mizahi tartışmanın bir parçası olarak kullanılır. Molière, bu tür gündelik ifadelerle sıradan bir konuşmaya felsefi bir derinlik kazandırır.
Kaynak
- Eser: Le Médecin malgré lui (1666)
- Künye: Le Médecin malgré lui (1666), Act i, scene 6. In this context, a fagot is a bundle of sticks, twigs or small tree branches bound together.
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Moli%C3%A8re
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Burnunuzun dibinde, kardeşim, size gülüyor.”
— Molière (1622 – 1673)
“Şeytan götürsün, o kadırgada ne işi vardı?”
— Molière (1622 – 1673)
“Afyon neden uyutur? … Çünkü onda uyutucu bir güç vardır.”
— Molière (1622 – 1673)
“Gördüm, diyorum, kendi gözlerimle gördüm.”
— Molière (1622 – 1673)
“Saygı, bir yeğleme üzerine kurulur; herkesi saymak, hiç kimseyi saymamaktır.”
— Molière (1622 – 1673)
“Davranışları en çok alay konusu olanlar, başkalarını ilk çekiştirenlerdir her zaman.”
— Molière (1622 – 1673)