“Herkes dürüstlükle donanmış olsaydı, bütün kalpler içten, adil ve uysal olsaydı, erdemlerin çoğu bize gereksiz olurdu; çünkü erdemlerin kullanımı, haklarımızda başkalarının adaletsizliğine sıkılmadan katlanabilmeye dayanır.”

Molière bu sözde erdemlerin ancak kusurlu bir dünyada anlam kazandığını dile getirir. Herkes dürüst, içten ve adil olsaydı, sabır, hoşgörü, bağışlayıcılık gibi erdemlere gerek kalmazdı; çünkü bu erdemler tam da başkalarının kusurları ve adaletsizlikleri karşısında gösterilen tepkilerle tanımlanır. Erdem, kusursuz bir ortamda değil, zorluklar ve haksızlıklar karşısında sınanır ve görünür hale gelir.

Bu düşünce, erdemin doğasının bir anlamda olumsuz koşullara bağlı olduğunu öne sürer. İnsanların kusurları, başkalarının erdemli davranışlar sergilemesine zemin hazırlar. Dolayısıyla erdem, soyut bir ideal olmanın ötesinde, kusurlu insan ilişkileri içinde şekillenen pratik bir tutumdur.

Bugün de bu söz, erdemlerin değerinin zor koşullarda ortaya çıktığını hatırlatır. Mükemmel bir dünya hayal etmek yerine, kusurlu dünyada başkalarının hatalarına katlanabilmenin ve adaletsizliklerle başa çıkabilmenin asıl ahlaki sınav olduğunu vurgular.

Bu dizeler, Molière'in 1666 tarihli Le Misanthrope adlı komedisinde, oyunun başkarakteri Alceste'in toplumun yapmacıklığına ve ikiyüzlülüğüne karşı söylediği bir tiradın parçasıdır. Alceste, arkadaşı Philinte'in sahte nezaketini eleştirirken, erdemin ancak insanların kusurlarıyla dolu bir dünyada bir anlam taşıdığını savunur. Söz, oyunun temel çatışmasını yansıtır: mutlak dürüstlük ile toplumsal uzlaşma arasındaki gerilim.