İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Ancak cömertlik ve konukseverlik pek nadiren savurganlığa yol açar; oysa gösteriş neredeyse her zaman yol açar.”

— Adam Smith (1723 – 1790)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

But bounty and hospitality very seldom lead to extravagance; though vanity almost always does.

Ne anlatıyor?

Adam Smith bu sözünde iki farklı harcama güdüsünü birbirinden ayırır: cömertlik/konukseverlik ile gösteriş. Cömertlik ve konukseverlik, başkalarına karşı duyulan samimi bir ilgiden veya toplumsal bir erdem anlayışından kaynaklanır; bu yüzden kişi, imkânlarını aşma eğiliminde olmaz. Gösteriş ise başkalarının gözünde olduğundan daha zengin, daha önemli veya daha zarif görünme arzusundan doğar. Bu arzu sınırsız bir yarışa dönüşebilir, çünkü tatmini geçicidir ve sürekli yeni bir gösteriş biçimi gerektirir.

Smith'in bu ayrımı, onun genel ahlak felsefesi ve ekonomi görüşüyle uyumludur. Smith'e göre insanlar yalnızca maddi çıkar peşinde koşan varlıklar değildir; onur, saygınlık ve başkalarınca beğenilme arzusu da davranışlarını güçlü biçimde etkiler. Ancak bu arzu, akıllıca yönetilmediğinde hem birey hem toplum için yıkıcı olabilir.

Günümüzde bu söz, tüketim kültürü ve statü harcamaları bağlamında hâlâ geçerlidir. Samimi bir misafirperverlik ile başkalarını etkilemek için yapılan aşırı harcamalar arasındaki fark, bireysel bütçeden toplumsal değerlere kadar pek çok alanda kendini gösterir.

Hangi bağlamda söylendi?

Söz, Adam Smith'in 1776'da yayımlanan "Ulusların Zenginliği" (An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations) adlı eserinin Beşinci Kitap, Üçüncü Bölüm, Beşinci Kısım'ında yer alır. Smith burada kamu harcamalarını ve toplumdaki farklı harcama alışkanlıklarını tartışırken, bireysel harcama güdülerinin ekonomi üzerindeki etkilerini değerlendirir. Bu bağlamda cömertlik ile gösteriş arasındaki farkı, savurganlığa yol açma ihtimalleri üzerinden karşılaştırır.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler