Ünlü söz
“Bir işçi o üç yarım peniyi rahatça ayırabiliyorsa bir bardak koyu bira alır. Ayıramıyorsa bir pint ile yetinir ve kazanılan bir kuruş kârdır diye itidali sayesinde bir farthing kazanç sağlar.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
İngilizce aslı
If a workman can conveniently spare those three halfpence, he buys a pot of porter. If he cannot, he contents himself with a pint, and, as a penny saved is a penny got, he thus gains a farthing by his temperance.
Ne anlatıyor?
Smith bu sözünde, dar gelirli bir emekçinin gündelik harcamalarındaki küçük tercihleri gözler önüne serer. İşçi parası yetiyorsa daha pahalı olan koyu birayı alır; yetmiyorsa daha ucuza alabileceği bir pint ile yetinir. Burada asıl mesele, küçük tasarrufların bile zamanla bir kazanç gibi birikmesidir. “Bir kuruşu sakınmak bir kuruş kazanmaktır” atasözü, Smith'in iktisadi bakışıyla gündelik davranışa indirgenir.
Sözün bağlamı, alkol üzerinden alınan vergilerin tüketici davranışını nasıl etkilediğidir. Smith'e göre vergi oranları arttıkça ya da tüketicinin geliri düştükçe kişi daha ucuz, daha düşük vergili veya daha az miktarda bir ürüne yönelir. Bu, iktisadın soğuk bir kanunu gibi işler: Tüketici, bütçesine en uygun seçeneği bulur.
Bugünkü okur için söz, fakirliğin ahlaki bir zafer gibi sunulmasından ziyade, bütçe kısıtları altında rasyonel seçim yapma davranışını gösteren bir örnektir. Smith, yoksulluğu övmez; ancak insanların harcamalarını çevreleyen koşullara uyum sağlamasını gerçekçi biçimde betimler.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Smith'in “Ulusların Zenginliği” adlı eserinin beşinci kitabında, içecekler üzerine konulan vergilerin işlendiği bölümde geçer. Yazar, malthop, bira ve alkollü içkiler üzerindeki vergilerin farklı gelir dilimlerinden tüketicileri nasıl etkilediğini analiz eder. Verdiği örnekte işçi, bütçesine göre daha pahalı bir içecek olan porter ile daha ucuz bir pint arasında seçim yapar. Smith buradan, vergi ve fiyat farklılıklarının halkın tüketim alışkanlıklarında nasıl küçük ama ölçülebilir tasarruflara yol açtığını göstermek ister.
Kaynak
- Eser: Book V
- Künye: Chapter II, Part II, Article IV, p. 951.
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Adam_Smith
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Dolayısıyla toplum ve sohbet, zihin herhangi bir zamanda talihsiz bir şekilde dinginliğini kaybetmişse onu yeniden kazanmanın en güçlü çareleri olduğu gibi; öz tatmin ve haz için bu denli gerekli olan o dengeli ve mutlu mizacın da en iyi koruyucularıdır. İnziva ve derin düşünce insanları, ister keder ister kırgınlık üzerine evde kara kara düşünmeye yatkın olanlar, çoğu zaman daha fazla insaniyete, daha fazla cömertliğe ve daha ince bir onur duygusuna sahip olsalar da, dünya adamları arasında bu denli yaygın olan o mizaç dengesine nadiren sahiptirler.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Bedenin rahatlığı ve zihnin huzuru bakımından, hayatın bütün farklı katmanları neredeyse aynı düzeydedir ve yol kenarında güneşlenen dilenci, kralların uğrunda savaştığı o güvenliğe sahiptir.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Emeğin üretken güçlerindeki en büyük gelişme ve onun herhangi bir yerde yönlendirilmesinde ya da uygulanmasında gösterilen beceri, el yatkınlığı ve sağduyunun büyük kısmı, iş bölümünün sonuçları gibi görünmektedir.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Her ulusun yıllık emeği, o ulusun yıllık olarak tükettiği bütün yaşam gereksinimlerini ve kolaylıklarını asıl olarak sağlayan kaynaktır.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Gerçekte, madeni parada yer alan farklı metallerin değerleri arasındaki herhangi bir düzenlenmiş oran devam ettiği sürece, en değerli metalin değeri bütün paranın değerini düzenler.”
— Adam Smith (1723 – 1790)
“Birlik, bu ülkeye sonsuz iyilik getirmiş bir önlemdi.”
— Adam Smith (1723 – 1790)