İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Her insan, şüphesiz, doğası gereği ilk ve esas olarak kendi bakımına emanet edilmiştir; ve kendine bakmaya başka herhangi bir kişiye bakmaktan daha uygun olduğu için, böyle olması yerinde ve doğrudur.”

— Adam Smith (1723 – 1790)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

Every man is, no doubt, by nature, first and principally recommended to his own care; and as he is fitter to take care of himself than of any other person, it is fit and right that it should be so.

Ne anlatıyor?

Bu söz, Smith'in insan doğasına dair temel bir ilkesini ifade eder: özsevgi ya da kendini koruma güdüsü. İnsan, kendi acılarını, ihtiyaçlarını ve koşullarını en iyi kendisi bilir; dışarıdan biri ne kadar yakın olursa olsun, bu içsel bilgiyi tam anlamıyla edinemez. Bu yüzden kişinin kendine öncelik vermesi bir kusur değil, aksine doğanın düzenine ve pratik akla uygun bir durumdur.

Smith burada bencilliği yüceltmez; sadece ahlak düzeninin gerçekçi zeminini tanımlar. Sempati kavramı onun ahlak felsefesinin merkezinde olsa da, sempatinin kendisi de ancak kişinin kendi deneyimlerinden yola çıkarak başkasının durumunu hayal etmesiyle gelişir. Yani sağlıklı bir kendilik kaygısı, başkalarına karşı ahlaki duyarlılığın da ön koşuludur. Bu yaklaşım, daha sonra ekonomik düşüncesinde piyasadaki bireysel çıkar arayışının toplumsal faydaya nasıl dönüşebileceğine dair ünlü 'görünmez el' fikriyle de uyumludur.

Bugünkü okur için bu söz, öz bakım ile bencillik arasındaki farkı düşünmeye davet eder: Kendini düşünmek ahlaksızlık değildir; asıl mesele, bu doğal eğilimin başkalarının haklarını çiğneyecek hale gelip gelmediğidir.

Hangi bağlamda söylendi?

Bu söz, Adam Smith'in 'Ahlaki Duygular Kuramı' (The Theory of Moral Sentiments, 1759) adlı kitabında, haz ve acının insan davranışları üzerindeki etkisini tartışırken geçmektedir. Smith, ahlak felsefesi öğretimi çerçevesinde, bireyin kendini korumasının doğal düzenin bir parçası olduğunu ve bu temel eğilimin toplumsal erdemlerle nasıl uzlaştığını inceler. Bu düşünce, onun daha sonra ekonomi alanında geliştireceği bireysel çıkar kavramının ahlaki temelini oluşturur.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler