“Suçluya merhamet, masuma zulümdür”

Bu kısa ve çarpıcı söz, adaletin toplumsal bir güvenlik duygusuyla olan bağını özetler. Smith'in düşüncesine göre ceza, yalnızca suçluya bir karşılık verme aracı değildir; aynı zamanda toplumun diğer üyelerinin güvenliğini ve huzurunu koruma işlevi görür. Suçluya gösterilen aşırı hoşgörü, onun gelecekte yeniden zarar verme ihtimalini azaltmaz ve bu yüzden masum kişilerin haklarını tehlikeye atar.

Burada merhamet kavramı ile adalet kavramı arasındaki gerginlik dile getirilir. Merhamet, bireysel düzeyde erdemli bir duygu olsa da, hukuk ve ceza söz konusu olduğunda onun sınırları dikkatle çizilmelidir. Suçlunun cezasız kalması ya da çok hafif bir ceza alması, mağdurun adalet duygusunu zedeler; ayrıca toplumda suçun tekrarlanabileceğine dair bir korku yaratır. Bu bakımdan söz, ceza politikalarının merkezindeki zor soruya dokunur: Kimin acısı önceliklidir, failin mi yoksa kurbanın ve toplumun mu?

Bugünün tartışmalarında bu söz, özellikle affetme, ceza indirimi ve denetimli serbestlik gibi konularda hâlâ iki tarafın da kullandığı bir denge ifadesidir. Smith'in vurgusu, merhametin adaleti ortadan kaldırmaması gerektiği yönündedir; çünkü adalet olmadan toplumsal güven inşa edilemez.

Bu söz, Adam Smith'in 'Ahlaki Duygular Kuramı' adlı eserinde, ceza adaletinin meşruiyetini tartıştığı bölümde geçmektedir. Smith, suçluların cezalandırılmasının, toplumun genel güvenliği ve kurbanların korunması açısından ahlaki bir zorunluluk olduğunu savunur. Bu ifade, onun adalet ve merhamet arasındaki dengeye dair geniş tartışmasının bir parçası olarak okuyucuya sunulur. Nefret söylemi içermemekle birlikte, adalet felsefesi açısından sert ama savunulabilir bir ilkeyi dile getirir.