“Ulusal borçlar bir kez belli bir düzeye kadar biriktiğinde, bunların dürüstçe ve tamamen ödendiği tek bir örnek olduğuna inanmıyorum. Kamu gelirinin borçtan kurtarılması, eğer gerçekleştiyse bile, her zaman iflas yoluyla gerçekleşmiştir; bazen açıkça ilan edilen bir iflasla, ama her zaman gerçek bir iflasla, sık sık da sözde bir ödemeyle.”

Adam Smith burada devlet borçlarının tarihsel gerçekliğine dair oldukça karamsar bir gözlem dile getirir. Ona göre ulusal borçlar belirli bir büyüklüğe ulaştığında, devletlerin bunları tam ve dürüst biçimde ödemesi neredeyse imkânsız hale gelir. Borçtan kurtulma süreci genellikle iflas, para biriminin değerini düşürme, enflasyon veya borçları yeniden yapılandırma yoluyla gerçekleşir. Smith bu durumun göstermelik ödemelerle maskelendiğini, ancak sonuçta alacaklıların zarara uğradığını vurgular.

Söz, kamu maliyesinin sağlamlığına dair temel bir uyarı niteliğindedir. Smith'e göre devletler, savaşlar ve olağanüstü harcamalar nedeniyle borçlanmaya başvurur; ancak bu borçlar biriktiğinde geri ödeme yükü, vergi gelirlerini aşar. Bu noktada siyasi yöneticiler çoğu zaman dürüst bir ödeme yerine, alacaklılar açısından fiilen iflas anlamına gelen yollara saparlar.

Günümüz ekonomisinde de bu söz, kamu borçlarının sürdürülebilirliği tartışmalarında güncelliğini korur. Borç krizi yaşayan ülkelerde kemer sıkma politikaları, borç silme, yeniden yapılandırma veya enflasyon yoluyla borç yükünün azaltılması gibi seçenekler, Smith'in işaret ettiği ikilemin modern biçimleri olarak okunabilir.

Söz, Adam Smith'in 1776 tarihli "Ulusların Zenginliği" adlı eserinin Beşinci Kitap, Üçüncü Bölüm, Beşinci Kısım'ında yer alır. Bu bölümde Smith, devlet borçlarının kökenlerini, savaş harcamalarıyla ilişkisini ve kamu maliyesi üzerindeki uzun vadeli etkilerini inceler. Smith, İngiltere başta olmak üzere dönemin büyük devletlerinin borçlanma pratiğini değerlendirirken, tarihsel örnekler üzerinden borçların nasıl tasfiye edildiğine dair bu genel yargıya ulaşır.